D Ə d ə qorqudara ş d ı rmalar ı •Folklor, Etnoqrafiya və Mifologiya •Onomastika, Dialektologiya və Etimologiya



Yüklə 29.12 Kb.
PDF просмотр
səhifə23/24
tarix23.12.2016
ölçüsü29.12 Kb.
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   24

DƏDƏ QORQUD ARAŞDIRMALARI
bəy  Nərimanbəyovdur.  O,  İrəvan  Müəllimlər  Seminariya-
sını  bitirdikdən  sonra  1898-ci  ildə  İrəvanda  məktəb  açdır-
mışdır ki, o uzun illər Haşım bəyin məktəbi ilə tanınmışdır. 
Ədəbiyyatşünas-alim  Kövər  xanım  Tarıverdiyeva  da  Haşım 
bəyin məktəbində oxuduğunu fəxrlə deyərdi. Axtarışlar təsdiq 
edir  ki,  Haşım  bəy  Nərimanbəyov  təkcə  yaratdığı  məktəbdə 
müdirlik  etmək  və  yaxud  dərs  deməklə  kifayətlənməmiş,  o 
eyni  zamanda  Ripsime  gimnaziyasında  da  Azərbaycan  dili 
müəllimi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Onun oğlu Nəriman bəy 
Nərimanbəyov  İrəvan  gimnaziyasını  bitirmiş,  bir  sıra  məsul 
vəzifələrdə çalışmışdır. Ümumiyyətlə, İrəvanda maarifin inki-
şafında Haşım bəyin özünəməxsus xidməti olmuşdur.
Digər  maariçi  ziyalı  İbadulla  bəy  Muğanlinskinin  adı-
na  ilk  dəfə  hələ  neçə  il  əvvəl  görkəmli  ədəbiyyatşünas-alim 
Əziz  Şərifin  “Keçmiş  günlərdən”  adlı  əsərində  təsadüf  edil-
mişdir. O yazır: “O zaman azərbaycanlı uşaqları gimnaziyaya 
hazırlaşdır-maq üçün İrəvanda iki pansionat var idi. Bunların 
birini müəllim Cəfər bəy Cəfərbəyov açmışdı. O birini də İba-
dulla bəy Muğanlinski ilə Cabbar bəy Məmmədov. Atam ikin-
ci pansionu daha müvafiq bilib məni ora aparmışdı.
Həmin  pansion  İrəvanda  Daşlı  küçəsinin  sonunda,  İran 
konsulu Bədəlbəyovun yaşadığı evlə yanaşı, ikimərtəbəli evdə 
yerləşirdi. Evin geniş həyəti, enli boyaboy balkonu vardı. Bu 
ev, onun həyəti, bu həyəti konsulun həyətindən ayıran daş di-
var bu gün də sanki gözümün qabağındadır”.
Qeyd etmək lazımdır ki, pansionatı əslində İ.B.Muğanlinski 
açdırmışdı və seminariyadakı dostu Cabbar Məmmədov sonra 
orada müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdı.
İ.B.Muğanlinskinin xarakterindən danışan Əziz Şərif qeyd 
edir ki, Cabbar bəy bir o qədər gülərüz mehriban idisə, İbadul-
la bəy bir o qədər əsəbi və hövsələsiz idi, mən də, o biri uşaqlar 
da ondan qorxardıq.

287
Pedaqogika, Fəlsəfə, Psixologiya
1906-cı ilin payızında İ.B.Muğanlinski və C.Məmmədovun 
pansionunda 19 nəfər uşaq yaşayırdı ki, bunlardan on biri İrəvan-
dan,  səkkizi  Naxçıvandan  idi.  Gələcəyin  dünya  şöhrətli  alimi, 
akademik  Mustafa  bəy  Topçubaşov,  qardaşı  Mehdi  Topçuba-
şov, Mir-məmməd Miryəhyayev, Əziz Şərif, İbrahim və Fərman 
Kəngərlilər və başqaları həmin dövrdə pansionatda qalan uşaq-
lardan idi. Görün-düyü kimi İrəvan Müəllimlər Seminariyasının 
məzunu İ.B.Muğanlinskinin açdığı bu pansionat Azərbaycan el-
minin, maarifinin inkişafında az rol oynamamışdır.
Bir neçə il pansionata müdirlik edən İbadulla bəy 1912-ci ildə 
İrəvanda məşhur olan bu maarif ocağını dostu, seminariyada eyni 
buraxılışın məzunu olan Fars Abbasın oğlu Cabbar Məmmədova 
tapşırır və birdəfəlik İrana köçür.
Beləliklə,  Qərbi Azərbaycan    maarifpərvərlərinin  pedaqoji-
metodik fikrinin təsiri tam bir pedaqoji sistem yaratmış, qabaq-
cıl  ideyaların  yayılması  yolunda  praktik  fəaliyyət  üçün  geniş 
meydan açmışdır. Göstərilən dövrdə həyata keçirilən təhsil milli 
maarifçiliyin təşəkkülünə yeni zəmin yaratmışdır.  İrəvan ziyalı 
dəstəsinin böyük bir dövrünün məhz İrəvan təhsilinə, burda çalı-
şan pedaqoqlara daha həssas yanaşıldığı dövrdür.
Ədəbiyyat
1.Əhmədov H.M. XIX əsr Azərbaycan məktəbi. Bakı: Maa-
rif, 2000, 370 s.
2.Rüstəmov F.A. Pedaqogika tarixi. Bakı, 2008, 730 s. 
3.Zeynalov  Ə.  İrəvan  məktəbləri.  Bakı,  “Mütərcim”,  2011, 
56 s. 
4.Ziyəddin Məhərrəmov. İrəvanda Məktəbdarlıq və Maarifçi-
lik. Bakı-2010,322 s.
5.Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi, 3 cilddə. II cild. Bakı, 1960

288
DƏDƏ QORQUD ARAŞDIRMALARI
Резюме
Роза Галандарова,
магистр
ВЫДАЮЩИЕСЯ ПРЕДСТАВИТЕЛИ 
ПЕДАГОГИЧЕСКОЙ МЫСЛИ ЗАПАДНОГО 
АЗЕРБАЙДЖАНА ВО II ПОЛОВИНЕ XIX ВЕКА
В  статье  отражается  деятельность  выдающихся  предс-
тавителей  педагогической  мысли  Западного  Азербайджана 
во  II  половине  XIX  века.  Определяется  их  место  и  роль  в 
нашей педагогической мысли. 
Summary
Roza Galandarova,
magistr
OUTSTANDİNG REPRESENTATİVES OF WESTERN 
AZERBAİJAN PEDAGOGİCAL THOUGHT İN II HALF 
OF XIX CENTURY
Activity of outstanding representatives of  Western Azerbai-
jan pedagogical thought in II half of XIX century are reflected in 
the article. Their place and role in pedagogical thought is deter-
mined. 

289
Əzizim, gül butandı,
Qaş-gözünü atandı.
Aynan gün bəhsə girdi
Camalınnan utandı.
Əzizim, üzər məni, 
Qara göz süzər məni.
Söygülüm lalə bilif,
Köysünə düzər məni.
Aşiqəm, ala dağlar,
Başında qala dağlar.
Heş (ç) bilirsən kimləri,
Salıfsan yola, dağlar?
Əzizim, daşdı yenə,
Qəm həddən aşdı yenə.
Mən gül üzünü gördüm,
Dilim dolaşdı yenə.
Əzizim qala məndə, 
Bürc səndə, qala məndə,
Mən ölməhdən qorxmuram,
Yar gözü qala məndə.
Aşiqəm, şirin-şirin,
Kəs bağrım şirin-şirin.
Baş qoyum sinən üstə,
Can verim şirin-şirin.
FOLKLOR 
ÖRNƏKLƏRI
Topladı: Aynurə Əliyeva (elmi işçi)
Ağdamda belə söyləyirlər...
Bayatılar

290
DƏDƏ QORQUD ARAŞDIRMALARI
Əziziyəm, bu dağda, 
Maral gəzər bu dağda.
Yarımı itirmişəm,
Axdarıram bu dağda.
Əziziyəm, gözəldi, 
Aydan, günnən gözəldi.
Mən bir gözəl sevirəm,
Ta binadan
1
  gözəldi.
Aşiqəm, yasəmənsiz,
Gül bitməz yasəmənsiz.
Cəfdə
2
 bir igid ölmüş,
Getməzdər yasə mənsiz.
Əzizim, gülə baxdı,
Aşixlər gülə baxdı.
Söygülüm ağzın aşdı,
Ağzınnan gülaf axdı.
Əzizim, bar düşəndə, 
Dağlara qar düşəndə.
Heç rahət olmuram,
Yadıma yar düşəndə.
Əzizim, bağlar kimi,
Yağaram qarlar kimi.
Həsrətindən əriyif,
Yanaram şamlar kimi.
Əzizim, çağlar indi,
Gözüm qan ağlar indi.
Nazlı yarın dərdinnən,
Oylağım dağlar indi.
Əziziyəm, gündə mən, 
Kölgədə sən, gündə mən.
Qurban ildə bir olar, 
Qurban olum gündə mən.
Əzizim, fanar kimi,
Mum kimi, fanar kimi.
Aloyun sənnən alıff,
Yanaram fanar kimi.
Mən aşix, oyum-oyum,
Qızılgül oyum-oyum.
Leysan yağar, yer doymaz, 
Mən sənnən nejə doyum?
Bulağın başı sənsən,
Üzüyün qaşı sənsən.
On iki yarım olsa,
Onnarın başı sənsən.
Getmə, yarım, amandı,
Dərdim sana ayandı.
Hər gəlişinə qurban, 
Gedişin nə yamandı.
Aşiqəm, keçən gejə,
Ömürdən keçən gejə.
Heç çıxarmı yaddan,
Yar ilə keçən gejə?
1
. Əzəldən
2
. Ev-obadan kənar yer, bayi-biyaban

291
Mən aşiqəm üzüşür,
Sona göldə üzüşür.
Məkəs, pərin tərpətmə
1
,
Zülf titrər, üz üzüşür.
Əzizim, elçi məni,
Sevirəm göy çiməni,
Qara qaş, qayıt
2
 kiprik,
Edibdir elçi məni.
Əzizim, sabah ağlar,
Açılan sabah ağlar.
Yarından ayrı düşən,
Hər gejə, sabah ağlar.
Mən aşıx, verəsən can,
Qurbana verəsən can.
Yarın vəfalı olsa,
Yolunda verəsən can.
Əzizim, dərdə məni,
Salmısan dərdə məni.
Ayrılığın günüydü,
Öpəydin bir də məni.
Vətənimin yolu var,
Çəməni var, çölü var.
Sevdiyim gül camalın,
Baldan şirin dili var.
Əziziyəm, qalxaram,
Çırpınaram, qalxaram,
Eşitsəm canan gəlir.
Meyit olsam qalxaram.
Əzizim, gözüm qaldı,
Demədim sözüm qaldı.
Yarımnan aramızda, 
Bir pünhan sözüm qaldı.
Əziziyəm, əl eylər,
Pəncərədən əl eylər.
O qızın qələm qaşı,
Axır bir əngəl eylər.
Əziziyəm, gün düşdü,
Pəncərədən gün düşdü.
Sevdiyim ol vəfasız,
Yenə yadıma düşdü.
Aşiqəm, yanan cana,
Odlara yanan cana.
İstər ağla, istər gül,
Tək-tənha qalan cana.
Əzizim, ağlar qoydu,
Yar məni ağlar qoydu.
Aşdı yaxa düyməsin,
Dağ üstə dağlar qoydu. 
Aşiqəm, boz dağları,
Basıbdı toz dağları.
Əgər sənə qovuşsam,
Aşaram tez dağları.
Folklor örnəkləri: Ağdam folkloru
1
.Milçək, qanad tərpətmə.
2
.Qayıtma, qatlama

292
DƏDƏ QORQUD ARAŞDIRMALARI
Əziziyəm, şan bağlar,
Şam ağacı şan bağlar.
Könlüm elə virandır,
Arı girsə, şan bağlar.
Mən aşix, biz hara,
Bura hara, biz hara.
Bizi tora salanı,
Getsin imansız gora.
Əzizim, gedən olsa,
Seyrana gedən olsa,
Namə yazıb göndərrəm 
Yarıma, gedən olsa.  
Mən aşiqəm, açılmaz,
Əl yaylığı açılmaz,
Mənim sevdalı gönlüm,
Yar görməsə, açılmaz.
Mən aşix, aşmax olmaz,
Bu dağdan aşmax olmaz,
Yarnan küsdük, ayrıldıx,
Daha barışmax olmaz.
Əziziyəm, sarı qız,
Suya gedən sarı qız,
Gözləri şah alması,
Özü dünya malı qız.
Əzizim, nə gejədi,
Bu gejə, nə gejədi,
Kaş şıx
1
 oluf bileydim, 
Yarın halı nejədi.
Mən aşiqəm, yüz yerdən,
Əlli yerdən, yüz yerdən,
Qolunu sal boynuma,
Ayaqlarım üz yerdən.
Əziziyəm, hürüdü,
Duman dağı bürüdü.
Səndən mənə yar olmaz, 
Sevən canım çürüdü. 
Əziziyəm, haşımı,
Hara qoyum başımı,
Səni mənə verməzlər,
Tökmə gözün yaşını.
Əzizim, pərdə-pərdə,
Yay telin pərdə-pərdə.
Gejələr mən yatmaram,
Ay yatar pərdə-pərdə,
Əziziyəm, canım var,
Əldə təzə camım var.
Mən səni unutmaram,
Nə qədər ki, canım var.
Əziziyəm, tutan yar,
Əlində gül tutan var.
Sevib sonra tərk etdin,
Barı eldən utan yar!
Əziziyəm, qar başlar,
Yağış yağar, qar başlar.
Olsa da bajı qəmgin,
Ağlamasın qardaşdar.
1
.Seyid

293
Folklor örnəkləri: Ağdam folkloru
Əziziyəm, nə gəzir?
Kəklik daşda nə gəzir?
Yarı qəlbsiz olanın,
Əqli başda nə gəzir.
Əziziyəm, samandır,
Sarı bağın samandır.
Gedəndə də tez qayıt,
Çatdar bağrım, amandır.
Əzızım, gizli yana,
Çırağı gizli yana.
Canım o bivəfanın,
Oduna gizli yana.
Əziziyəm, ağlama,
Çox qəm edib ağlama,
Gedərəm qayıdaram,
Yadlara bel bağlama.
Dağlar dağladı məni,
Görən ağladı məni.
Mənə zəncir tab etməz,
Zülfün saxladı məni.
Əziziyəm, kalam mən,
Dilim yoxdur, lalam mən
Çərxi-fələk qoymadı,
Arzu-kamım alam mən.
Əzizim, əkin-əkin,
Aldılar əlimdəkin,
Heç bir sevən binəva,
Olmasın mənim təkin.
Əziziyəm, ay oldum,
Ulduz deyil, ay oldum.
Naxələflər dilindən,
El-obada zay oldum.
Mən aşiqəm, yar ağlar,
Geyinibdi yarağlar.  
Hicranı tayın
1
 oldu, 
Mən ağlaram, o ağlar.
 
Əziziyəm, sadağa, 
Boyuna kim sadağa?
Mən bağlar bülbülüyəm.
Qoymazam
2
 kimsə bağa.  
Tapmacalar
Üç qardaşdır dərədə,
Biri deyir: “Gəl gedək”.
Biri deyir:  “Getmirəm”,
Biri başın bulayır. (Su, daş, ot)
Üsdü yanıb dağıldı,
Altı hələ çiy qaldı. (Qəlyan)
Çardaxda var iki taş,
Birin qaldır, birin bas. (Körük)
Həşədən, ha həşədən,
Bir səs gəlir meşədən.
Atamın beş oğlu var,
Beşi də bir peşədən.
 
(Corab ilmələri)
1.
Təyin.
2.
Qoymaram.

294
DƏDƏ QORQUD ARAŞDIRMALARI
Şəhəri var, evi yox,
Meşəsi var, ağacı yox,
Dənizi var, suyu yox. (Xəritə)
Şappır-şuppur çay keşdim,
Şappırına batmadım.
Qırmızıdan don geydim,
Nişanəsin tappadım. (Yuxu)
O, nədir ki, gejə-gündüz zarıyar,
Dəmir canı vaxt çarxına sarıyar.
İki qardaş yazdığını sanıyar,
Hər tayı da bir-birini tanıyar.
                          (Saat və əqrəbləri)
O, nədir ki, ağzı dəmirdən, 
Dili kəndirdən
Üstü ocaq, altı su. (Lampa) 
O, nədi ki, bir quyu
Quyunun içində suyu,
Suyun içində ilan,
İlanın ağzı yanan.
              (Lampa, neft, piltə, işıq)
Zər zərə yapışdı,
Zər divara yapışdı.
Zərgər oğlu gəlməmiş,
Zər divardan qopmadı.
                       (Açar, qıfıl)
Kilid kilid işində,
Kilid sandıx içində.
Binaya bir od düşdü,
Biz də yandıx içində. (Güzgü)
Gündüz ağa, 
Gejə nökər (Yorğan-döşək)
Hazar-hazara gedər,
Mehdi bazara gedər,
Anası üç yaşında,
Oğlu bazara gedər. (Üzüm)
Ağzı var, dili olmaz,
Yüz ağaş vur, çığırmaz. (Balıq)
Çəyirdəyi qılığa,
Yeyilməyi dadlığa.
Kəbəyə get doyarsan,
Nə alduğun duyarsan. (Xurma)
Cavanlıqda ağ sakqal,
Böyüyəndə al sakqal,
Qocalanda qır sakqal.
 
 
(Böyürtkən)
A gedən kişi,
A gələn kişi.
Papağı yekə
Ayağı tikə. (Göbələk)
Ənbər havası var bunun,
Töhfə əzası var bunun.
İynə ilə dəlik-dəlik,
Gör nə səfası var bunun.
                        (Limon)
Göydən bir ağaş düşdü.
Barsız, budaxsız. 
Onu bir quş yaladı,
Dilsiz, dodaqsız. (Qar, günəş) 
Xırda-xırda öldülər,
Qəbirlərə girdilər.
Beş-altı ay su verdim,
Dirçələnif durdular. (Taxıl)
Nədəndi, ay nədəndi,
Dərmə, nazik bədəndi.
Plovüsdü məsgəni,
Görən rəngi nədəndi? (Zəfəran)
Göydən gəlir dərvişlər,
Kürkün yerə sərmişlər,

295
Folklor örnəkləri: Ağdam folkloru
O qədər oynamışlar,
Xurdu-xəşil olmuşlar. (Qar)
Əlamət, ay əlamət,
İşi tamam qiyamət.
Əli yox şəkil çəkir,
Dişi yoxdu dişdəyir. (Şaxta)
Ay atım, əyri atım,
Qayadan qorxmaz atım.
Yük yüklərəm aparmaz,
Alınmaz pula satım. (Koramal)
Kolları gəzər pusa-pusa,
Qıçları uzun, qolu qısa. 
 
 
(Dovşan)
Əkdim palıd,
Çıxdı şabalıd.
Ortasından bir zoğ çıxdı.
Nə palıddı, nə şabalıd. 
 
 
(Qağıdalı)
Gödəcık kişi, 
Patavamnan var işi. (Biz)
O nədi ki, şəni qıfıllı siyahkar,
Yağar cisminnən yaz, 
yayı, qışı qar. (Ələk)
Maral-maral inəyim,
Qarnı xaral inəyim,
Su içməz, ot otlamaz,
Çəpər yaran inəyim. (İlan)
Gejə-gündüz işlər,
Dişlərini dişlər. (Saat)
Ağaşa çıxar,
Ağzına tıxar.
Hər kəsə dəysə,
Evini yıxar. (Tüfəng) 
Şəhrəbanı gəzər obanı,
Altı ayağı, iki dabanı (Tərəzi)
Sarıdı zəfəran deyil,
Girdədir, girdəkan deyil,
Yazılıdır quran deyil.
                       (İmperial, qızıl pul)
Mücürü, ay mücürü,
İlişdirdi ucunu.
Yeddi qatar nər gərək,
Çəkə onun gücünü. (Kotan)
Suda balıx,
Quyruğu yanıx. (Piltə)
Uzaqdan baxırsan qaracadı.
Yaxına gəlirsən ölücədi,
Barmax sox gözünə diricədi.
                              (Qayçı)
Altı taxta, üstü taxta,
Ortasında dəmir balta.
                         (Xəncər)
Həpdi-həpə,
Qızıl günə,
Dövran ötər,
Çiçək səpər. (Təndir və çörək) 
Həri-həri həridən,
Hikmət gördüm dəridən,
Ağzı var irəlidən,
Buynuzları geridən. (Çəyirtkə)
Çullaram çulum salar (Sac)
O nədir ki, hər yana işıq salar,
Öz dibinə yox. (Çıraq)
O nədir ki, 
gejə-gündüz yol gedir. (Saat)
Söylədi: Ağdam rayonu Ağdamkənd 
kənd sakini, 1939-cu il təvəllüdlü 
Əliyeva Solmaz Mirdənə qızı

296
DƏDƏ QORQUD ARAŞDIRMALARI
Laylalar 
Layla deyim ucadan, 
Səsim gəlsin bacadan,
Xuda səni saxlasın,
Çiçəkdən, qızılcadan.
Layla gülüm, a layla, 
Qızılgülüm, a layla.
Layla deyərəm həmişə,
Səsim gedər yenişə
1
.
Yasdığında gül bitsin,
Yorğanında bənövşə.
Layla gülüm, a layla, 
Qızılgülüm, a layla. 
Layla deyərəm, su gəlsin, 
Balamın yuxusu gəlsin,
Uzax-uzax ellərdən,
Balamın atası gəlsin.
Layla gülüm, a layla, 
Qızılgülüm, a layla. 
Layla dedim, yat dedim, 
Yastığa baş at, dedim,
Ayla, günlə demirəm,
Saatla boy at, dedim.
Laylay, laylay, a laylay,
Körpə balam, a laylay.
Layla dedim, yatasan,
Qızılgülə batasan.
Qızılgül kölgəsində, 
Şirin yuxu tapasan.
Laylay, laylay, a laylay,
Körpə balam, a laylay. 
Layla dedim asına
2
Həm özünə, həm asına
Balamın toy xəbəri
Gələydi anasına.
Laylay, laylay, a laylay,
Körpə balam, a laylay.
Layla dedim yat,
Şirin yuxu tap.
Anan boyuna qurban
Tez böyü, boy at.
Layla balam, a layla,
Şirin balam, a layla.
Atalar sözləri və məsəllər   
-Adın nədir?
-Muzdur.
-Yerində düz dur.
-Adın nədir?
-Nökər.
-Niyə durmusan bekar?
Aç qapını, ört qapını.
Bu dünyadan xəbəri yox,
O dünyadan danışır.
Ayran ver ayransıza,
Qalmaz bu dövran sizə.
Vaxt olar ayran olar,
Verməzlər ayran sizə.
1. 
Enişə, aşağıya.
2.
Boy-buxun.

297
Folklor örnəkləri: Ağdam folkloru
Evsizə qız verməzlər.
Evlənən göz qulaqda olar.
İlan çıxdığı qapını tanıyır.
Getməsin o yaman ki, yerinə yaxşı gəlməyəcək.
Gec danışsan, kəlamın gül olar.
Gedər bağlar qorası,
Qalar üzlər qarası.
İki düşün, bir danış.
İlanı Seyid Əhməd əli ilə tutur.
İgid yüz yaşar, fürsət bir düşər.
İmam şaftalı ağacı deyil ki, hər yerdə bitə.
İlkin var—mülkün var.
İllər qocaltmaz insanı, qüssə qocaldır. 
İstəyirsən qocalıqda hörmətin olsun,
Cavanlıqda qocalara hörmət elə.
İrz (ismət) insanın qanbahasıdır.
“İstəmirəm” deyəndən qorx.
İt sümüyü ölçüb udar.
Yabıya rəhm etməyən yabısız qalar.  
Söylədi: Ağdam rayon sakini, 1944-cü il təvəllüdlü 
Qirayət Cavad qızı Məhərrəmova

298
DƏDƏ QORQUD ARAŞDIRMALARI
Yağla yovşan da yeyirlər.
Yad gəlib qohum olunca, qohum yad olar.
Getdin adına, tüpürdüm dadına.
Yağışda düşmənin qoyunu, dostun atı satılsın.
Yalançının adına inanma.
Yuxu ölümün qardaşıdır.
Payız suyu kasıbın bogazına təngdir.
Pay bölənə pay qalmaz.
Gəlin atda, qisməti yadda.
Sözün bilməyən ağız başa toxmaq vurdurar.
Gəlindən qız olmaz.
Padşahın da rəiyyətə işi düşər.
Paxılın gözü doymaz.
Leylək günün tak-takla keçirər.
Leş görəndə quzguna dönər.
Uzunluq nə bilir,
Çərşənbə, cümə.
Köhnə qurd yolunu azmaz.
Kömürçünün evinə girən üzü qara çıxar.
Hürüşün bilməyən it,
həsinə (sahibinə) qonax gətirər. 
On iki imama yalvarınca,
Bir Allaha yalvar.
Kasıbdan Allahın da zəhləsi gedir.

299
Folklor örnəkləri: Ağdam folkloru
Tısbağa çanağından çıxıb çanağın bəyənmir.
Kasıbın heç nəyi olmasa da uşağı çox olar.
Könlü yemiş istəyən dolanar tağ başına.
Oba yiyəsiz qalanda donuz təpəyə çıxar.
Varlının xoruzu da yumurtlar.
Şir qocalanda özünə gülməyi gəlir.
Cücə ağgünlü olsaydı, toyuq əmcəkli olardı.
Paltarı təzəliyində,
namusu gəncliyində qoru.
El gözündən düşən boy atmaz.
Özünə qıymadınmı, özgəyə qıyma.
Yayda çuxanı götür,
Qışda özün bilərsən.
Ala qarğa çoxbilmişliyindən uzağa düşər.
Xəsisə zəhər versən, pulsuzdur deyə içər.
Xəsisdən qışda buz almaq olmaz.
Elm ağlın çırağıdır.
Səbir eyləyən çox yaşar.
Söz üçün usta, iş üçün xəstə.
Söz insanın vuran əlidir.
Ağlınla gör, qəlbinlə eşit.

300
DƏDƏ QORQUD ARAŞDIRMALARI
Lətifələr
  
Ana qarğa balasına öyüd verir:
-Elə ki, gördün adam yerə əyildi, tez qaç.
-Niyə ki, bəlkə o, daşı cibində gətirir, - deyə, bala cavab verdi.
***
Bir məmləkətin vəziri şaha bir gün deyir: 
-Şah sağ olsun, eşitmişəm ki, bu yaxınlarda sular quruyacaq, güclü 
yağış yağacaq və bütün məmləkət əhli yağış suyundan içib dəli olacaq.
-Bəs sən nə tədbir tökmüsən, vəzir?
-Şah sağ olsun, mən su ehtiyatı götürmüşəm.
Vəzirin dediyi gün gəlib çatır. Bütün camaat yağış suyu içib dəli 
olurlar. Şahla vəzir isə saxladıqları sudan içirlər. Camaat şahla vəzirin 
onlar kimi hərəkət etmədiklərinə təəccüblənirlər və onları “dəli” adlan-
dıraraq daş-qalaq edib öldürürlər. 
***
Kişi saja çörək salan arvadına deyir:
-İnək almaq isdiyirəm nə təər olar? 
Arvad: 
-Lap yaxşı, a kişi, buzoyunu bax ora bağlıyarıx, - deyə, oxloyu yan 
tərəfə uzadır.
Kişi: 
-Ay arvad yavaş, buzoyun gözün töhdün.
***
Meşə heyvannarı bir yerə yığışıb çayı keşmək üçün körpu tihməh 
ətrafında məsləhət edirlər. Onlar çox danışıllar, məşvərət edirlər. Uzun-
qulaq kənarda dayanıb bütün bunnara göz qoyurdu. O birdən:
-Siz mana deyin görüm bu körpünü çayın uzununa tikirsiniz, yoxsa 
eninə? - deyə, dostlarından soruçur.
***
Bir evə qonax gəlir. Qonaxla ata söhbət edir, oğul isə kənarda da-
yanıb qulax asır. 
Bir  azdan  oğul:  -Ata,  icazə  ver  bir  söz  deyim,  -  deyə  atasından 

301
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   24


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə