Az rbaycan m LL elml r akadem yasinin nsan


t dbirl rin h yata keçirilm sin  yard m göst rm k



Yüklə 17.1 Mb.
Pdf просмотр
səhifə2/36
tarix23.06.2017
ölçüsü17.1 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36

t dbirl rin h yata keçirilm sin  yard m göst rm k

- Az rbaycan h qiq tl rini dünya ictimaiyy tin  çatd rmaq; 

- respublikan n v  xarici ölk l rin t hsil mü ssis l ri il   m kda l q etm k; 

- elmi t dqiqatlar n apar lmas na yard m göst rm k; 

- xarici ölk l rin tan nm  elmi-t dqiqat m rk zl ri il  aliml rin mübadil sini 

t kil etm k, ölk nin yarad c  v  elmi potensial n n art r lmas na köm k etm k; 

- u aq mü ssis l rinin infrastrukturlar n  inki af etdirm k; 

- s hiyy  v  tibbi t sisatlar  inki af etdirm k; 

- ekologiya sah sind  mühüm t dqiqatlar   d st kl m k, sa lam h yat 

t rzini t bli  etm k; 

- Az rbaycan Respublikas n n  razisind  v  xaricd  aktual mövzulara dair 

konfrans v  seminarlar t kil etm k; 

- u aqlar n, yarad c  g ncl rin, inc s n t xadiml rinin s rgil rini t kil etm k; 

- dini tolerantl n b rq rar olmas na, v t nda   c miyy ti quruculu una, 

qloballa an dünyaya inteqrasiya prosesind  milli-m n vi d y rl rin qorunub 

saxlan lmas na d st k verm k. 

 

14

 

ÖN SÖZ 

 

S RT ÜZLÜ  AH D 

 

 

 

 

D rd d rddir v   h l  ki d rdin, 



faci nin  idd t d r c sini ölç n h r 

hans  cihaz ixtira edilm yib. Sad  bir 

insan n ac s  da, bir ail nin müsib ti 

d , bir xalq n mat mi d  özlüyünd  

böyük d rddir v  miqyasdan as l  

olmayaraq h r d rd mahiyy tiyl  a r 

m n vi yük oldu undan özlüyünd  

böyükdür. D rdl ri o s b bd n d  

a rl q-yüngüllük, böyüklük-kiçiklik 

d r c sin  gör  müqayis  etm zl r. 

Amma el  müdhi   d rdl r, el  

n h ng faci l r d  var ki, bir insan n, 

bir ail nin, bir mill tin ba na 

g lm sind n as l  olmayaraq 

insanl n düçar oldu u faci l rd n say l r v  bütövlükd   b

riyy t  


qar  tör dilmi  cinay tl r q bilin  daxil edilir.  

Dünyan n tarixi yaln z yüks li l rin, inki af n, misilsiz yarad c l qlar n 

tarixi deyil, h m d  qanl  müharib l rin, da d c  sava lar n salnam -

l ridir. 

Xocal  Yer kür sinin x rit sind  kiçicik bir nöqt dir. Amma bu balaca 

m kanda 1992-ci ilin 26 fevral nda ba  vermi  soyq r m  hadis si oran  

bizim müasiri oldu umuz ill r v  bütün g l c k tarix üçün insanl n 

diqq t m rk zind   b di  l m v  ibr t nümun si kimi qalma a m hkum 

etdi. 


 

 

15

M n  Xocal  faci sini hadis  ba  ver nd n bir neç  gün sonra canl  

olaraq  n yax n m saf d n seyr etm k n sib oldu. Hans sa video, yaxud 

kinokadrlarda deyil, canl  insan simas nda. 

“Amerikan n s si” radiosu Az rbaycan bölm sinin müdiri doktor 

H s n Cavadi 1992-ci ilin ilk mart günl rind  Bak ya g lmi di v  silsil  

reportajlar haz rlama  dü ünürdü. O vaxtlar m n d  h min radionun Bak  

bürosunun xüsusi müxbiri idim v  Xocal  faci sinin dünya ictimaiyy tin  

çatd r lmas  üçün yaranm  bu imkandan maksimal istifad  etm k üçün 

çal rd m. Respublika X st xanas n n o vaxtk  direktor müavini Rafiq 

manovla dan araq qona m zla m ni onlarda müalic  olunan 

xocal l larla görü dürm yi rica etdim.  

Ail sinin bütün üzvl ri m hv edilmi , ayaqyal n, nazik bir paltarda 

da lar   a araq dü m n 

lind n qurtulmu , bu qaçaqaçda ayaq 

barmaqlar n  don vurmu  bir g nc q z n çarpay s n n yan nda  yl mi dik. 

Suallar vers k d , q z dan m rd . El  bil nitq qabiliyy tini itirmi di, sanki 

heç biziml  bir otaqda da deyildi. Onun donuq bax lar , bir neç  gün 

vv l ya ad   d h tl rin gözl rind  buzla b qalm  vahim si biz   h r 

eyi  yani  kild  göst rirdi.  

Y ni bu d rdin sözl  ifad si  slind  mümkünsüz idi.  

Bu d rd o q d r ç kilm z idi ki, onu söz deyil, yaln z s n dl r, d lill r 

nümayi  etdir  bil rdi. V  o anda h min q z n gözl ri s n d idi, o gözl r 

Xocal  q tliam n   yani  kild  canland ran if aedici ekran idi. 

...Az rbaycan tarix boyu istilalar  da görüb, q sbl r   d   u ray b, 

yadellil rin olmaz n m

qq tl rin   d  dözüb. Xocal  faci si bu faci l r 

silsil sind  bir h lq dir. Lakin çox s ciyy vi h lq dir. Çünki müxt lif 

srl rd  Az rbaycana qar  yön lmi   t cavüzl rin yüzd  doxsan  

mahiyy tc  sad c   i al, torpaq, s rv t  l  keçirm k ehtiras ndan 

tör mi dis , XIX yüzilin üçüncü onilind n etibar n Az rbaycan n Rusiya 

il   ran aras nda bölünm sind n, Çar imperiyas n n erm nil ri özl rin  

Qafqazda jandarm mü yy nl dirm sind n sonra yurdumuza v  

mill timiz  qar  apar lan qamarlama siyas tin  qorxunc soyq r m  m kri 

lav  olundu.  

H min siyas t o vaxtdan indiy c n müt madi olaraq gerç kl diril n 

v  daim ya  qüvv l rin diqq t m rk zind  qalan bir x tdir ki, gah terror, 



 

 

16

gah deportasiyalar, gah qanl  repressiyalar v  sürgünl r, gah kütl vi 

q r nlarla mü ayi t edilib. 

T ssüfl r ki,  siri oldu umuz gözüq p q, dilik sik sovet onill rind  

biz  bu haqda dan maq v  yazmaq imkan  verilm mi di.  

Erm nil r onlara qar  guya türkl rin 1915-ci ild  tör tdikl rini iddia 

etdikl ri uydurma soyq r m  il  ba l  Sovet  ttifaq n n özünd  ayr ca 

kitablar n r ed  bildikl ri halda, biz real tarixi faci l rimizi b yan etm k 

imkan ndan m hrum qalm d q. 

Biz  tarixi faci l rimiz, mill timiz  yön lik erm ni soyq r m  il  ba l  

h qiq tl ri mill timiz  v  dünyaya sübutlar , d lill ri il  çatd rmaq üçün 

sr, minillik d yi m liymi . 

Geni  miqyasda m hz XXI  srd , 2000-ci ill rd n etibar n biz bu 

q mli s hif l ri  dünya boyunca ictimail dirm k f aliyy tl rin  ba lad q. 

Yeni  srin, üçüncü minilliyin lap ba lan c nda, 2001-ci ilin yanvar 

ay nda Az rbaycan dünyan n  n möt b r v  nüfuzlu t kilatlar ndan olan 

Avropa  uras  Parlament Assambleyas na h qiqi üzv q bul edildi. H min 

ilin aprel ay ndan, Asssambleyan n yaz sessiyas ndan etibar n biz bu 

qurumda s n dl r haz rlamaq, ç x lar etm k s lahiyy ti qazand q.  

Haz rlad m z ilk s n d is  Erm nistan n Az rbaycana qar  onill r 

boyu sistemli  kild  apard  soyq r m  siyas ti il   laq dar idi.  

Aprelin 22-d  Böyük Britaniyadan olan deputat, daha  vv ll rd n 

tan d m c nab Con Taylor m n  yax nla araq (bu m rd, prinsipial, 

vücudunda terror c hdl rind n saxlanc olan q lp l ri da yan obyektiv 

insan az sonra “lord” titulu ald   v  soyad  da d yi ib Kilkloni oldu) 

erm nil rin 24 apreld  yayaca   t hlük li s n d bar d   x b r verdi, 

diqq tl  oxuyandan sonra imza ataca   b han si il  götürmü  oldu u 

h min m tnin sur tini d  m n  t qdim etdi. M sl h t gördü ki, türkiy li 

deputatlar  da c lb ed r k qabaqlay c  t dbirl r görm y  çal aq.  

Bu, “Türkiy nin erm nil r  qar  tör tdiyi soyq r m n n tan nmas  

haqq nda” yaz l  b yannam  idi. 

M n x b ri Türkiy  nümay nd  hey tin   d , Strasburqdak  daimi 

nümay nd liyimiz  d , öz deputatlar m za da çatd rd m.  



 

 

17

lk reaksiya bel  oldu ki, erm nil r art q s n di haz rlay b, kifay t 

q d r d  imza y blar. Praktik olaraq bunun qar s n  almaq mümkün 

deyil.  

Söyl dim ki, h min s n din ir lil m sinin qar s n  alma n yolu var. 

Biz d  erm nil rin az rbaycanl lara qar  tör tdikl ri soyq r mlar  

haqq nda eyni tipli s n d haz rlayaq. Onda Assambleya bu s n dl rin ya 

h r ikisini müzakir y   ç xarmal  olacaq, ya da h r ikisinin el  bu 

m rh l d  dayanmas n  laz m bil c k.  

Buna da etirazlar oldu ki, erm nil rin burada  ll ri uzundur, onlar 

imza toplaya bil rl r, biz  is  Türkiy d n ba qa d st k ver n olmayacaq.  

A  PA-dak  ilk nümay nd  hey timizin r hb ri sonralar Az rbaycan 

dövl tinin Prezidenti olacaq c nab  lham  liyev idi. Bu v ziyy t bar d  

ona m lumat verinc   t r ddüd ed nl rin, niyy timizin u uruna  übh yl  

yana anlar n  ksin  olaraq d rhal m tni t rtib etm yi tap rd .  

M tni haz rlama n öz ç tinlikl ri vard . Yaz l   b yannam d , 

Assambleyan n Nizamnam sin  gör , sözl rin say  200-d n art q 

olmamal  idi. V  bu m hdud ç rçiv d  Az rbaycana qar  erm ni 

t cavüzü, sovet repressiya v  deportasiyalar , soyq r m n n bütün 

m rh l l rini  ks etdirm k n  q d r ç tin olsa da, bir neç  saat sonra ilk 

layih ni haz rlayaraq r hb rimiz   t qdim etdim. C nab  lham  liyev 

oxudu, b y ndi v  ilk imzan  da b yannam y  özü atd . 

lk d f  2001-ci il aprel ay n n 26-da ingilis v  frans z dill rind  n r 

edil r k yay lan, h min ilin 14 may nda növb ti d f  tirajlanan h min 

s n d budur: “Erm nistan n az rbaycanl lara qar  soyq r m n n 



tan nmas  haqq nda. Yaz l  b yannam . 

Az rbaycan torpaqlar n n 1813-cü il Gülüstan v  1828-ci il 

Türkm nçay müqavil l ri il  bölünm sind n ba layaraq soyq r mlar  

Az rbaycan tarixinin ayr lmaz parças na çevrilmi dir. 

“Böyük Erm nistan” yaratmaq xülyas na dü n erm nil r 1905-

1907-ci ill rd  Az rbaycan xalq na qar  soyq r m  tör tmi l r. 

1918-ci ilin mart nda erm nil r Az rbaycan n Bak ,  amax , 

Quba, Qaraba , Z ng zur, Naxç van, L nk ran v  dig r bölg l rind  

az rbaycanl lar  kütl vi q tll r  m ruz qoymu lar. 

 

 

18



Sovet rejiminin d st yi il  Erm nistan 1920-ci ild  Az rbaycan n 

Z ng zur bölg sini v  dig r torpaqlar n   l  keçirmi dir. 

Kommunist rejimi 1948-1953-cü ill rd  az rbaycanl lar  Erm nis-

tanda tarix n ya am  olduqlar  torpaqlar ndan Az rbaycana 

deportasiya etmi dir. 

1988-ci ild  Da l q Qaraba  münaqi sinin ba lanmas ndan sonra 

yüz minl rl  az rbaycanl  öz tarixi torpaqlar ndan zorla 

ç xar lm d r. 

1992-ci il fevral n 26-da erm nil r Xocal n n bütün  halisini 

soyq r m na u radaraq  h ri tamamil  da tm lar. 

Da l q Qaraba dak  erm ni separatizmi v  Erm nistan t r find n 

Az rbaycan  razil rinin 20 faizinin i al edilm si n tic sind  minl rl  

insan h yat n  itirmi , 1 milyona yax n insan qaçq na v   m cburi 

köçkün  çevrilmi dir. 

Avropa  uras  Parlament Assambleyas n n bütün deputatlar na 

müraci t ed r k Assambleyan n a a da imza ed n üzvl ri 

Erm nistan n XIX  srin  vv ll rind n ba layaraq Az rbaycan 

xalq na qar  tör tdiyi soyq r m n n tan nmas  üçün z ruri add mlar  

atma a ça r r”. 

Haz rlad m z bu ilk v   q bul edilm si, h mfikirl r tap laraq 

imzalanmas  inan lmaz kimi görün n s n din ir lil m sind  biz   d st k 

ver nl ri minn tdarl qla xat rlamaq laz md r. T bii ki, Türkiy  biziml  idi 

v  imzalar n çoxu da onlardan g lmi di.  ndi Türkiy  Prezidenti olan 

Abdullah Gül o vaxt imzas n  ald m türkiy li deputatlardan biri idi. 

Assambleyan n Türkiy d n olan  n qocaman v   n stajl  üzvü deputat 

c nab Akçal  da bizi q lb n müdafi  ed nl rd n idi. 

S n di Albaniyadan, Böyük Britaniyadan, Lüksemburqdan, Pol adan

Bolqar standan, keçmi  Yuqoslav respublikas  Makedoniyadan, Norveç-

d n olan v  Assambleyadak  Sosialist qrupunu, Avropa Xalq Partiyas  

qrupunu, Avropa Demokratlar  qrupunu, Liberal, Demokratik v  

slahatç lar qrupunu, Avropa Sollar  qrupunu t msil ed n v  siyasi 

qruplarda üzv olmayan müst qil deputatlar – c mi 30 n f r imzalam d .  

Amma imza almaq üçün müraci t etdiyim deputatlar onlarla deyil, 

yüzl rl  olmu du.  



 

 

19

H r birin  yax nla r, 5-10 d qiq  hadis l rin mahiyy tind n b hs 

edir, tarixi faktlar  g tirir, h mfikir olmalar n  rica edirdim. H l  t k-t k 

deputatlarla tan l m z vard . H r imza sanki da dan ç x rd .   

Yax nla araq imza ist dikl rimd n biri Az rbaycana b dxah 

münasib til  sonradan h r k s  b lli olan Andreas Qross idi. O, bir neç  

gün  vv l art q erm ni lobbisi t r find n haz rlanm   v  guya türkl rin 

erm nil r  qar  tör tdikl ri qondarma soyq r m n n tan nmas  haqq nda 

s n d  imza atm d . A.Qrossa üz tutub XX  srin  vv lind  ba  ver n 

hadis l rl  ba l , yet rinc  mübahis li olan erm ni iddialar   sas nda 

haz rlanm   s n d  imza atd n  xat rladaraq lap yax n tarix iç risind  

c r yan etmi , bütün sübutlar  ortada olan Xocal  soyq r m n n da 

haqq nda b hs edil n s n dimiz  imza atmas n  ist mi dim. Bozarm d : 

“Xocal da ba  ver nl r soyq r m  deyil, müharib d  insanlar ölüb, bu, 

t biidir. Erm nil r  qar  türkl rin tör tdikl ri is   sl soyq r m d r!” – 

demi di.  

O zamanlar A  PA-n n Siyasi komit sinin s dri olan, sonralar Avropa 

uras n n Ba  katibi v zif sin  ucalan böyük siyas tçi, qiym tli  xsiyy t, 

ingilt r li Terri Devis is  t qdim etdiyim s n di tutdu u r smi v zif nin 

yaratd  mane l r  r m n imzalam d .  

lk dostlar m z , ilk aç q v  qapal   b dxahlar m z  el  o vaxtdan 

tan ma a ba lam d q.  

Bu s n d bir tarixdir. Beyn lxalq t kilatlar ç rçiv sind  haz rlanm  

v  Az rbaycana qar  erm ni soyq r mlar n n bütün xronolojisini  ks 

etdir n ilk s n d. V  indi uzaqda qalm  2001-ci ilin aprelind   h min 

vacibd n-vacib s n din yaranmas na ilk növb d   c nab  lham  liyevin 

q tiyy ti s b b olmu du. 

Tarixi  xsiyy tl rin gücü v  böyüklüyü onlar n m hz mühüm tarixi 

m qamlardak   c sar ti, çox dü ünüb götür-qoy etm y  macal olmayan 

q fil anlarda q bul etdikl ri q rarlar n uzaqgör nliyi, g l c k üçün siql ti 

v  h lledici faydas  il  ölçülür.  

Prezident  lham  liyev müst sna az rbaycanl , unudulmaz Heyd r 

liyevin o ludur. 

Heyd r  liyev  anas  Heyd r ad n  az rbaycanl lara qar  erm nil rin 

XX  srin ilk onill rind  tör tdikl ri soyq r mlar  zaman   h lak olmu  



 

 

20

qarda n n  r fin  vermi di. V  böyük dövl t adam  Heyd r  liyev yax  

bilirdi ki, hans  taleyi ya am  day s n n ad n  da y r. 

Prezident  lham  liyevin d   o lunun ad  Heyd rdir. V  o adla ba l  

c r  tarixç l rini Prezident  lham  liyev d  yax  bilir.  

T f rrüatlar  il  agahd r ki, erm nil rin az rbaycanl lara qar  

soyq r mlar  yaln z do ma mill tinin deyil, bilavasit  öz n slinin, ail sinin 

d  taleyind n keçir. 

El   h min s b bd n d  Prezident  lham 

liyevin q z  Leyla 

liyevan n dünya boyu gerç kl dirdiyi v  çox u urlu b hr l r ver n 

«Xocal ya  dal t!” h r kat   h m  n içd n g l n v t np rv rlik duy u-

lar n n hökmü, h m d  damarlar nda axan qan n dikt si kimi 

qavran lmal d r.  

... “Xocal ya  dal t!”  slind  “Az rbaycana  dal t!” dem kdir. Xocal  

faci sini dünya boyunca bir soyq r m  olaraq tan tmaq h qiq td  dünya 

erm niçiliyinin v t nimiz   v  mill timiz  qar  onill r boyu apard  

soyq r m  siyas tinin anatomiyas n  açmaqd r. 

Bu yolda  m yi olan h r insan ehtirama layiqdir. Do rudur, bir 

t r fd n bu, h r yurdda n m n vi borcudur, lakin h min övladl q 

borcunu  r fl , mübarizlikl , ard c ll qla yerin  yetir nl rin z hm tl rini 

d  d y rl ndirm k g r kdir. 

D y rli alimimiz Röv n Novruzo lunun bu s mtd ki çal malar na  n 

yüks k t rifl r yara r. 

Onun son ill rd   i q üzü gör n h r ara d rmas  erm ni m kri v  

erm ni zülmünün murdar batinini açan ittihamnam l rdir. 

1990-c  ill rin  vv ll rind  Az rbaycana qar  erm ni t cavüzü add m-

add m ir lil diyi vaxtlarda bizim  n k sirli c h tl rimizd n biri dünyadak  

informasiya sava nda uduzma m z idi.  

lb tt , bunun tarixi s b bl ri vard . Yet rinc   t kilatlanm , qol-

qanad atm  erm ni lobbisi dünya boyunca, o s radan Sovet  ttifaq nda da 

zülm  m ruz qalm , m zlum erm ni obraz n  yarada bilmi di.  

Bu blokadan  yarmaq üçün ill rc  çox  ziyy tl r, z hm tl r ç k si 

olduq. M hz h min 1990-c  ill rd  Rusiya m tbuat nda – “ zvestiya” 

q zetind , “Oqonyok” jurnal nda, bütün mane l r  baxmayaraq bu 

istiqam td  müt madi s y göst r nl rd n, can yand ranlardan biri d  

jurnalist Vasif S m dov idi.  



 

 

21

nan ram ki, uzaq g l c yin i i deyil – mütl q v  mütl q indiki 

günl rimizd  dünyan  daimi nigaranç l qda saxlayan terrorizm, narko-

ticar t, insan alveri kimi b lalardan daha d h tli olan erm niçilik  dal t 

m hk m si qar s nda dayanmal  olacaq, Nürnberq m hk m si kimi bir 

divan Erm nistan v  onun terrorçu dövl t siyas tin  d  qurulacaq.  

Qar n zdak  kitab kimi  yrini  yri, düzü düz ni an ver n ittihamç  v  

if aç lar  dal tin z f r çalaca   h min qisas, cavabverm , cinay t  gör  

labüd c za anlar n  g tir n möt b r vasit l rd n olacaq. 

Vaxtil   m n Strasburqda, Avropa  uras  tribunas ndan ç x  ed n 

keçmi  Erm nistan prezidenti Robert Koçaryana müraci tl  sual 

vermi dim: “Siz m tbuata verdiyiniz, r sm n d rc edilmi  müsahib nizd  

Da l q Qaraba da, o cüml d n Xocal da keçiril n h rbi  m liyyatlarda 

i tirak n zla f xr etdiyinizi etiraf etmiziniz. Orada dinc  hali, qad nlar, 

qocalar, u aqlar da amans zca q tl  yetirilmi l r. Bunlarla da f xr 

edirsinizmi?”  

Mentalitetin   v   x bis varl na xas olan sinizml   s rt qcas na cavab 

vermi di ki, bu, müharib dir, h r  ey ola bil r. 

Köhn   q l m dostlar m Vasif S m dov v  Röv n V lizad nin 

yazd qlar  “Leyla  liyevan n «Xocal ya  dal t!” ça r  Beyn lxalq 

erm ni terroruna qar  mübariz d  yeni strateji modeldir”  s ri, bu iki 

cildli kitabda ortaya qoyulan bir-birind n if aedici, bir-birind n dan lmaz 

sübutlar, m ntiqi d lill r, bütün b han l ri k s n s n dl r bir daha isbat 

edir ki, yox, bunlar sad c  müharib  gedi at ndak  epizodlar deyil. 

Xocal  faci si erm nil rin v  erm niçiliyin Az rbaycan xalq na qar  

sistemli soyq r m  siyas tinin bariz ifad si olmaqla b rab r, beyn lxalq 

terrorizmin  n q ddar örn kl rind n biri, insanl a qar  indiy c n 

tör dilmi  cinay tl rin  n a rlar ndand r.  

Bizim özümüzün dü m nl rimizi bütün ayr nt lar  il  bir q d r d  

yax  tan ma m z, dünyan n da bizim hans  dü m nl  üzb üz oldu u-

muzu bir q d r d   d qiq bilm si üçün bu kitab n cildl ri  n möt b r 

körpül rd ndir. 

H r kitab do ruçulu u v  saxtakarl ndan as l   o mayaraq art q 

özlüyünd  bir tarixdir. Çünki kitablar n  q d r vicdanla yaz lmas na d xli 

olmadan ya ay r v  g l c k zamanlar iç risind  d  öz yax , yaxud yaman 

i l rini davam etdirirl r.  g r saxtakarl qlar, uydurmalar  sas nda yaz l b-


 

 

22

larsa, g l c kd  eyni m qs dl rl  onlara istinad ed nl r  yard mç  olaraq 

riyan , t hrifi bir q d r d   d rinl dirirl r, ya da  sl h qiq tl rd n 

bix b rl ri ça d rma a, azd rma a qadir olurlar. Namusla, insafa 

söyk n r k, h r fakt  vasvas l qla ara d raraq yaz lm  kitablarsa, g l c k 

iç risind   d   n cib f aliyy tl rini icra edir, q fl t yuxusunda olanlar  

oyad r, h qiqi salnam  kimi arxada qalm  dövrl rin v  hadis l rin 

yintisiz, güz tsiz, dürüst m nz r sini yarad r.  n çe idli istiqam tl rd  

növ-növ r zal tl r tör tm kd   h mi   p rgar olmu  erm niçilik dünya 

kitab v  m nb l r tarixin  d  öz x bis, ça d r c , irinli izl rini  srl rdir ki, 

buraxmaqdad r. H yas zca a  qara, qaran  a  kimi ni an ver n yüzl r v  

minl rl  m qal l ri, kitablar  tirajlayaraq ölk -ölk  yay blar, fitn l ri lap 

çox qol-budaq ats n dey   h min n rl ri neç -neç  dill r   d  çeviribl r. 

Özl rinin v  muzdla tutulmu  özl rin b nz r  cn bil rin  yri  ll riyl   

onlara qar  guya türkl rin tör tdikl ri olmam  soyq q r mlar  haqq nda 

kitabxanalar dolduran q lp yaz lar silsil si qura d rblar.  H min qaxs m  

yalanlar bataql n n v  davam ed n hiyl ,  r püskürm sinin qar s na 

m hz bu cür – t m lind , nüv sind  haqq,  dal t, dan lmaz d lil v  

sübutlar dayanan a ll  kitablarla ç xmaq laz md r. 

Bu kitab  oxumaq çox a rd r. 

Bu d rdl ri ya amaq v  da maq ondan da a rd r. 

Amma bu S rt Üzlü  ahidl rin – bu cildl rin – erm ni cinay tkarlara 

v  onlar n havadarlar na vurdu u dam a daha a rd r. 

Çünki kitablar zaman-zaman ya ay r v   h r g l n yeni n sill r  

gerç kl ri yetirir. 

Bu kitab n, bu cildl rin çatd rd  h qiq tl rs  h mi  Xocal  faci sini 

tör tmi  cinay tkarlara nifr t, ikrah, kin oyadacaq. 

b di nifr td n müdhi  n  c za ola bil r ki! 

 

 



Rafael HÜSEYNOV, 

mill t v kili, AMEA-n n müxbir üzvü,  

filologiya elml ri doktoru, professor

 


 

 

23



 

BA  ELM  M SL H TÇ D N 

 

“XOCALIYA  DAL T!”  

ÇA IRI ININ TAR X  KÖKÜ 

 

Öz amans zl na, v h iliyin , kütl viliyin  

v  tör dil n cinay tl rin  a rl na  gör   

Xocal  faci si insanl n tarixind  qara l k  

kimi qalacaqd r... 

 

HEYD R  L YEV 

 

        


Tarix boyu bel  olub: d rk 

olunmayan h qiq t v  yaxud d rd  

çevrilmi   dal t. El  bir d rd  ki, 

insan, h qiqi b

r övlad  ona qar  

mübariz  meydanlar na at lm , amma 

ölüm-dirim sava nda m lub olma-

m d r.  nsan Hüquqlar   nstitutunun 

yarad c s   m rhum professor Röv n 

Mustafayev “Az rbaycan dövl tçiliyi” 

kitab nda yaz r: “...Az rbaycan torpa-

, onun isti quca  lap q diml rd n 

b ri insanlar  özün   c lb etmi dir. 

Minl rl  insan ax n  bu torpaqdan ke-

ç r k v cd   g lmi , yeni ilham, yeni ideyalar alm d r. Od  traf nda 

g l c k bar d   d rin-d rin dü ünc l r içind  yeni t liml r do ularaq 

z vvarlara verilmi , onlar n vasit sil  d  dünyaya yay lm d r.  

...V   g r  vv ll r bizim m ml k t  yeni fikir, yeni ideya dal nca 

g lirdil rs , indi bu torpa a, onun h r qar na acgöz ehtirasl  x yan tkar 

li uzanm d r. Az rbaycan at ini söndürm k ist yibl r. 

Öz tarixinin qan yadda na bir çox m d niyy tl ri v  dinl ri 

köçür n, dünyan   r ngar nglik spektoru kimi d rk ed n bizl r üçün bir 


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə