Amea şƏk reg onal elm məRKƏZ



Yüklə 2.8 Kb.
PDF просмотр
səhifə5/11
tarix10.06.2017
ölçüsü2.8 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
cümlə  üçün (yalan-doğruluğuna baxmayaraq) o, bir neçə 
                                                 
32
 Bu fikrin doğruluğu artıq təsdiqlənib. 

 
79 
saat vaxt sərf edib! Deməli, bütün  məşəqqətlərə  baxma-
yaraq  Mədinə  xanım  iradəcə  sınmayıb,  fiziki  qüvvəsi 
tükənməkdə  olsa  da  hər  baxımdan  ona  yad,  düşmən 
olan  müstəntiqə  sonadək  müqavimət  göstərməyi 
bacarıb!  Belə  bir  mətin  insanın  ruhu  qarşısında  baş 
əyməmək olarmı?! 
Doğrudur,  işgəncələr  nəticəsində  (görünür,  sarsıntı-
ların  daha  güclü  olduğu  ilk  gündə)  müstəntiq  Platonov 
Ə.Qədimov  haqqında  ifadəni  Mədinə  xanıma  imzalat-
mağı  bacarıb,  ancaq  sonrakı  günlərdə  o,  yenidən  özünü 
toplayaraq heç nəyi boynuna almayıb. Buna görə də istər 
bu,  istərsə  də  sonrakı  dindirmələrdə  Mədinə  xanımın 
Ə.Qədimov  da  daxil  olmaqla  həm  başqalarına,  həm  də 
özünə qarşı verdiyi ifadələr hüquqi baxımdan etibarsızdır, 
çünki  müttəhim  zor  tətbiq  edilməklə  onlara qol  çəkməyə 
məcbur  edilib.  Oxucunun  bu  məqama  həssaslıqla  yanaş-
masını istəyirik.    
Mədinə  xanımın  istintaqları  bitdikdən  sonra  –  23 
sentyabr  1937-də  tərtib  olunmuş  ittihamnamədə  bunlar 
yazılıb:  
“Azərbaycanda sovet hakimiyyəti hələ bərqərar olmamışdan 
əvvəl Mədinə xanım Qiyasbəyli Müsavat partiyasının fəal üzvü 
olub, M.Ə.Rəsulzadə və başqa müsavatçılarla sıx əlaqə saxlayıb. 
Azərbaycanda  sovet  hakimiyyəti  qurulduqdan  sonra  da  müsa-
vatçı mövqeyində qalmaqda davam edib və  gizli  Müsavat mər-
kəziylə  əlaqə  saxlayıb.  1927-ci  ildə  həmin  təşkilat  ləğv  edildik-
dən  sonra  Mədinə  xanım  Qiyasbəyli  öz  ətrafına  əksinqilabi 
ruhda  olan  gəncləri  yığmağa  başlayıb.  1930-1933-cü  illərdə 

 
80 
Qiyasbəyli İranda olan müsavatçılarla gizli əlaqə saxlayıb. Həbs 
olunanadək  Qiyasbəyli  əksinqilabi-millətçi  təşkilatın  üzvləri 
R.Axundov,  B.Çobanzadə  ilə  əlaqə  saxlayıb  və  sovet  höku-
mətinə qarşı düşmən mövqedə qalıb.  
Göstərilənlərə  əsasən  Qiyasbəyli  Mədinə  xanım  Mehdi  qızı 
Azərbaycan CM 72 və 73-cü maddələri üzrə təqsirləndirilir və 
13506  nömrəli  istintaq  işi  bitmiş  hesab  edilir.  Qiyasbəyli  Mə-
dinə xanımın işi Azərbaycan XDİK nəzdindəki Xüsusi Üçlüyə 
verilsin”
 (başqa sözlə, “onun haqqında güllələnmə hökmü 
çıxarılsın”). 
Azərbaycan  SSR  XDİK  Xüsusi  Üçlüyünün  1937-ci  il 
sentyabrın  26-da  keçirilmiş  iclasının  protokolundan 
çıxarış: 
“Eşidildi:  Azərbaycan  SSR  CM-nin  72  və  73-cü 
maddələriylə  ittiham  edilən  Qiyasbəyli  Mədinə  xanım  Mehdi 
qızının 13506 nömrəli cinayət işi.  
 
Qərara  alındı:  Qiyasbəyli  Mədinə  xanım  Mehdi  qızı 
güllələnsin, əmlakı müsadirə edilsin”.  
 13506  saylı  cinayət  işinin  202-ci  vərəqindəki  aktdan 
çıxarış:  
 “Azərbaycan  SSR  XDİK  Xüsusi  Üçlüyünün  45  yaşlı 
Qyasbəyli Mədinə xanım Mehdi qızının güllələnməsi haqqında 
1937-ci  il  26  sentyabr  qərarı  1937-ci  il  sentyabrın  28-də  gecə 
saat 1.25 dəqiqədə yerinə yetirilib”

Bəli,  kommunistlər  Azərbaycan  tarixindəki  ən  şərəfli 
qadınlarımızdan birinin həyatına beləcə son qoydular!.. 
 

 
81 
ƏLİABBAS QƏDİMOVUN İSTİNTAQI 
Azərbaycan SSR Xalq Daxili İşlər Komissarlığı Dövlət 
Təhlükəsizlik  İdarəsi  Gizli-Siyasi  Şöbəsinin  əməliyyat 
müvəkkili,  DT  kiçik  leytenantı  S.Sonkin
 
rəsmən  dekabrın 
sonlarından həbsinə hazırlıq görülən Əliabbas Qədimovu 
7  yanvar  1937-də  Quba  şəhərində  həbs  etdi  və  gətirib 
Bakıya təhvil verdi.  
Hər  bir  istintaq  işində  dustağın  özü  haqqında  bilgi 
anketdən  başlanır.  Onu  çox  vaxt  çekistlər  doldursa  da 
bilgilərin  hamısı  müttəhimin  öz  sözlərinə  əsasən  yazılır. 
Bakıda  elə  7  yanvarda  tərtib  edilmiş  613  saylı  dustaq 
anketindən bunları öyrənirik: Əliabbas Əli oğlu Qədimov 
Şəki  şəhərində  1887-ci  ildə  doğulub  (yuxarıdakı  arayışda 
isə onun doğum tarixi 1902-ci il yazılıb!), Quba şəhərində 
Telefon  küçəsində  81-ci  evdə  yaşayır,  Quba  rayon 
poliklinikasının həkimidir, qulluqçudur, inqilabadək Tür-
kiyə  Ordusunda  həkim  işləyib,  ali  təhsillidir,  partiya-
sızdır, milliyətcə Türkdür, SSRİ vətəndaşıdır, Quba rayon 
hərbi komissarlığında qeydiyyatdadır, 1927-ci ildə Azərb. 
DSİ onu CM-nin 63-cü maddəsiylə 3 illiyə həbs edib
33
, ailə 
üzvləri bunlardır: arvadı Nazilə - 30 yaş, qızları Ləman – 14 
yaş, Ürfan – 10 yaş, oğlu Turqut – 4 yaş yarım.   
Xatırladaq ki, istintaq işindəki ən yalansız sənəd elə bu 
anketdir.  Ancaq  anketi  dolduran  çekist  burada  da  bir 
güllələmə  maddəsini  göstərməyi  unutmayıb  –  diqqət 
yetirin:  “Türkiyə  Ordusunda  həkim”.  Üstündə  bu  ittihamı 
                                                 
33
 Göründüyü kimi, burada 1920, 1921 və 1923-cü illərdəki həbslər qeyd 
olunmayıb. Səbəbini indi aydınlaşdırmaq mümkünsüzdür. 

 
82 
daşıyan  adamın  sağ  qalması  mümkün  deyildi.  Azərbay-
can təhlükəsizlik orqanına ağalıq edən ruslar və ermənilər 
belə soydaşlarımızın qanına yerikləyirdilər!  
Ə.Qədimovun  istintaqı  7  yanvar  1937-də  başlandı  və 
fasilələrlə  avqustun  10-nadək  davam  etdi.  Azərbaycan 
tarixi  üçün  də  müəyyən  əhəmiyyət  daşıyan  və  bugünkü 
nəsil  üçün  çox  maraqlı  olan  həmin  dindirilmə  prosesini 
oxucuların diqqətinə çatdırırıq. 
BİRİNCİ DİNDİRMƏ 
Birinci  dindirmə  çox  zaman  müstəntiqin  müttəhimlə 
tanışlığından və müttəhimə verdiyi “Sizə qarşı irəli sürül-
müş ittihamda özünüzü suçlu sayırsınızmı?” sualından və 
adətən, müttəhimin də qəti “yox!” cavabından ibarət olur. 
Əsl dindirmələr yavaş-yavaş sərtləşməyə başlayır və tək-
tük istisnalarla müstəntiqin qələbəsiylə də başa çatır.  
Azərb.  XDİK  DTİ  4-cü  hissəsi  2-ci  bölməsinin  əməliy-
yat  müvəkkili,  DT  kiçik  leytenantı  Məmmədov  7  yanvar 
1937-ci  ildə  Əliabbas  Qədimovu  ilk  dəfə  dindirib.  Bu 
dindirmə  də  “həmişəki”  qaydada  davam  edib  və  onda 
oxucuya maraqlı olacaq bir şey yoxdur. 
İKİNCİ DİNDİRMƏ 
Birinci  dindirmədə  Əliabbas  Qədimov  heç  nəyi 
boynuna  almadı.  Bu,  müstəntiqi  elə  də  rahatsız  etmədi, 
çünki  qarşıda  onun  “dilini  açmaq”  üçün  hələ  yetərincə 
vaxt vardı. Bu müddətdə müstəntiq öz rəisləriylə birgə bu 

 
83 
protokolu  müzakirə  edəcək,  dustağı  “ilişdirməyin”  asan 
yollarını tapmaqdan ötrü onun əleyhinə toplanmış “ləkə-
ləyici”  materialları  bir  daha  saf-çürük  edəcək,  ona  qarşı 
kimlərdən  yararlanmağın  daha  təsirli  olacağını,  zindan-
dakı hansı məhbusu onun üzünə durğuzmağın mümkün-
lüyünü  götür-qoy  edəcəkdilər.  Özü  də  bu  müzakirə 
yalnız Əliabbas Qədimovla bağlı deyildi; o, “NKVD”-nin 
ümumi  iş  prinsipiydi.  Ən  mühüm  məhbuslarla  necə 
davranmaq  lazım  olduğu  müzakirə  edilərkən  pespubli-
kanın  baş  cəlladı  Mircəfər  Bağırov  da  bu  binaya  gəlir, 
onun üçün ayrılmış otaqda göstərişlər verir, hətta özü də 
dindirmə və işgəncələrdə iştirak edirdi.  
Əliabbas  həkim  istintaqa  10  yanvar  1937-də  ikinci 
ifadə verib. Bu ifadədə öncəkilərdə deyilmiş bir çox fikir-
lər  təkrarlansa  da  müstəntiqin  “tələbkarlığı”  sayəsində 
yeni faktlar da ortaya çıxıb. Bu dindirmədən yalnız müttə-
himin cavablarını verməyi məqsədəuyğun saydıq:  
DT  kiçik  leytenantı  Məmmədov  10  yanvar  1937-ci  ildə 
Əliabbas  Qədimovu  ikinci  dəfə  dindirib.  Hansı  səbəbə 
görəsə bu dindirmədə Qubadlı rayon çekistlərinin başçısı, 
DT kiçik leytenantı Nizaməddinov da iştirak edib.  
Müstəntiqlə  müttəhim  arasında  təxminən  aşağıdakı 
məzmunda  danışıq  gedib  (ona  görə  “təxminən”  deyirik 
ki,  adətən,  bütün  istintaq  protokolları  dustağın  verdiyi 
bütün  cavabları  deyil,  müstəntiqin  ondan  almaq  istədiyi 
cavabları əks etdirir):  
“Sual: İstintaqa məlumdur ki, Siz Azərbaycanda Sovet 
hakimiyyəti  qurulanadək  müxtəlif  siyasi  partiyalara 

 
84 
qoşulmusunuz.  Məhz  hansı  partiyaya  hansı  ildə  daxil 
olmağınız haqqında istintaqa məlumat verin. 
Cavab:  1904-cü  ilin  sonundan  1909-cu  ilə  kimi  sosialist-
inqilabçılar  (eserlər)  partiyasının  təşviqat-təbliğat  işi  aparan 
fəal  üzvü  bulunmuşam.  1909-cu  ilin  sonunda  təqiblərə  məruz 
qaldığımdan  Persiyaya  –  İrana  mühacirət  etməyə  məcbur 
olmuşam...”. 
1905-də  Qazan  universitetində  tələbələrin  ictimai 
həyatını əlaqələndirən “Mərkəzi Universitet orqanı” (MUO) 
yaradılmışdı.  Bu  tələbə  təşkilatında  aparıcı  rol  sol 
partiyaların  nümayəndələrinə  məxsus  idi.  1905-ci  ilin 
martında  MUO-nun  sədri  sosial-demokrat  F.V.Yaroşeviç, 
onun müavinisə eser, hüquqçünas tələbə Əliabbas Əli oğlu 
 
 
Rəhim bəy Məlikov 
 
 
Mirhidayət Seyidzadə 

 
85 
Qədimov
  seçilmişdi.  Ə.Qədimov  Rəhim  bəy  Məlikov
34
 və 
Mirhidayət Seyidzadə
’ylə
35
 birgə 18 tələbə, 4 kursçu qızdan 
ibarət  müsəlman  gənclərinin  dərnəyini  yaratmaq  üçün 
fəal  çalışırdı.  Bu  dərnək  inqilabçıların  kassasını  doldur-
maq  üçün  tamaşalar  hazırlamağı  qarşısına  məqsəd 
qoymuşdu (25, 25). 
Qazan  qubernatorunun  universitet  rektoruna  göndər-
diyi məlumatdan aydın olur ki, “tələbələrin 11 noyabr 1907-
ci ildəki yığıncağında yoxsul tələbələrə qarşılıqlı yardım dərnə-
yinin yaradılması məsələsi müzakirə edilib, ancaq tələbələrin bir 
hissəsi,  o  cümlədən  Əliabbas  Əli  oğlu  Qədimov  Universitetdə 
qanunazidd tələbə təşkilatının yaradılması üçün xüsusi qızğın-
lıqla təşviqat aparıb”
 (25, 25).  
                                                 
34
 Məlikov  Rəhim  bəy  Mehrəli  bəy  oğlu  (20.4.1886-23.2.1936)  Həsən 
bəy  Zərdabinin  qardaşı  oğludur,  7  yaşından  onun  himayəsində 
böyüyüb.  Qazan  Universitetinin  fizika-riyaziyyat  fakültəsini  bitirib 
(1912),  bu  universitetdə  müəllim  qalmaq  təklifini  rədd  edib.  Bir  çox 
yerlərdə  müəllimlik  edib.  1923-də  Bakıya  çağırılıb,  Azərbaycan 
politexnik  İnstititunda,  ADU-da,  AzNKİ-da  və  Sovet  Ticarəti 
İnstitutunda, başqa ali və orta ixtisas məktəblərində dərs deyib, 1935-
də  professor  olub.  Türkcəmizdə  istilik  fizikasına  dair  ilk  dərsliyin 
müəllifidir.  Başqa  çoxlu  dəyərli  işləri  var.  1935-də  ermənilər  onu 
tutdurub. Ermənilər onu zəhərləyərək öldürüb. 
35
 Seyidzadə  Mirhidayət  Miradil  oğlu  (1887-23.2.1919)  Qazan 
Universitetinin  hüquq  fakültəsində  oxuyub  (1906-10).  Fəal  el 
adamıydı.  Ordubad  Milli  Şurasının  sədri  (12.1918-dən),  Zaqafqaziya 
Seyminin  (1918),  Azərbaycan  Milli  Şurasının  (1918)  və  Azərbaycan 
Cümhuriyyəti  Parlamanının  üzvü  (1918-1919)  olub.  Xəstələnərək 
dünyasını dəyişib.  
 

 
86 
Bu  fakt  Ə.Qədimovun  istintaqa  doğru  ifadə  verdiyini 
təsdiqləyir. 
Yenidən  istintaq  prosesinə  dönürük.  Əliabbas  Qədi-
mov sözünə davam edərək deyir:  
“İranda  şah  rejiminə  qarşı  yerli  azadlıq  hərəkatında  fəal 
iştirak  etdiyimə  görə  1911-ci  ildə  həbs  olunmuşam.  Rus  baş 
konsulluğunun nəzarəti  altından  qaçaraq  Türkiyəyə  getmişəm, 
orada 1918-ci ilədək qalaraq tibb fakültəsində oxumuşam. 1916-
cı  ildə  tibb  fakültəsini  bitirdikdən  sonra  orduya
36
 həkim  kimi 
səfərbər  edilmişəm  və  ordudan  tərxis  edildikdən  sonra  1918-ci 
ilin sonunda Azərbaycana qayıtmışam. 
Sual:  İstintaqdakı  elə  həmin  bilgilərə  görə,  Siz  Azər-
baycanda  Sovet  hakimiyyəti  qurulduqdan  sonra  əksin-
qilabi  cinayətinizə  görə  cəza  çəkmisiniz.  İstintaqa  hansı 
əksinqilabi  cinayətə  görə,  harada  və  neçənci  ildə  cəza 
çəkdiyiniz barədə məlumat verin. 
Cavab:  1920-ci  il  aprel  inqilabından  sonra  7-ci  Qafqaz 
diviziyasının  Xüsusi  Şöbəsi  məni  həbs  etdi,  əksinqilabi 
fəaliyyətdə  ittiham  edildim,  ancaq  bir  ay  sonra  azad  olundum. 
Elə həmin il Şəki Sovetinin İcraiyyə Komitəsinə seçkilər zamanı 
keçmiş  Az.FK  məni  əksinqilabi  Müsavat  təşkilatına  mənsub 
olmaq  üstündə  həbs  etdi  və  7-8  gündən  sonra  Bakıda  azad 
edildim.  Özü  də  məni  Şəkidə  olduğum  zaman  tutmuşdular. 
Buraxıldıqdan  sonra  Şəkiyə  geri  dönmək  mənə  yasaqlandı  və 
Xalq  Səhiyyə  Komissarlığı  işləmək  üçün  məni  Zaqatalaya 
göndərdi,  1927-ci  ilin  iyuluna  qədər  orada  oldum.  İyul  ayında 
Az.DSİ  orqanları  Zaqatalada  məni  bir  dəstə  adamla  birgə  Az. 
                                                 
36
 Söhbət Osmanlı ordusundan gedir. 

 
87 
SSR  CM-nin  64-cü  maddəsi  üzrə  həbs  etdi  və  ilkin  istintadan 
sonra  ittiham  maddəsi  dəyişdirilərək  ASSR  CM-nin  63-cü 
maddəsi ilə əvəz olundu və mənimlə birgə tutulmuş şəxslərlə bir 
yerdə mühakimə olunaraq 3 il iş aldım. 
Sual:  Siz  ittiham  edildiyiniz  əksinqilabi  fəaliyyəti-
nizin  nədən  ibarət  olduğunu  istintaqa  konkret  şəkildə 
açıqlamadınız. 
Cavab:  Mənə  əksinqilabi  millətçi  nitqlərimə  görə  iş  kəs-
mişdilər. 
Sual: Əksinqilabi millətçi nitqlərinizdə konkret nədən 
danışırdınız? 
Cavab:  Mən  şəxsən  heç  bir  əksinqilabi  millətçi  nitq  söylə-
məmişəm. 
Sual:  Siz  dediyinizi  inkar  edirsiniz.  Yuxarıda  dediniz 
ki,  əksinqilabi  millətçi  çıxışlarınıza  görə  cəzalandırıl-
mısınız.  İndi  isə  bildirirsiniz  ki.  heç  bir  millətçi  çıxış 
etməmisiniz.  Sözlərinizdəki  bu  ziddiyyətin  mahiyyətini 
istintaqa aydınlaşdırın. 
Cavab: Mən guya millətçi çıxışlar etdiyimə görə mühakimə 
olunmuşam.  Ancaq  bildirirəm  ki,  heç  bir  millətçi  çıxış  etmə-
mişəm. 
Sual:  Bəs  siz  hansı  əksinqilabi  fəaliyyətinizə  görə 
cəzalandırılmısınız? 
Cavab:  Ürəkdən  inanıram  ki,    mənə  verilən  cəza  istintaq 
orqanının səhvi idi. 
Sual:  Sizin  cavabınız  kafi  deyil.  İstintaq  sizi  düzgün 
ifadə vermədiyinizə görə xəbərdar edir. 
Cavab: Mənim ifadələrim doğru və səmimidir. 

 
88 
Sual: Siz doğru demirsiniz və artıq cəzasını çəkdiyiniz 
keçmişdəki  əksinqilabi  fəaliyyətinizin  üstünü  malala-
mağa  çalışırsınız.  Biz  Sizdən  doğru  danışmağı  tələb 
edirik. 
Cavab:  Mən  doğru  danışıram  və  bir  daha  bildirirəm  ki, 
mən heç bir günahım olmadan iş almışdım...”. 
İstintaq bir müddət elə bu məcrada davam edir. Müs-
təntiq  S.Məmmədov  Qədimovu  düzgün  ifadə  vermə-
məkdə  günahlandırır,  Qədimov  isə  israrla  cavablarının 
düzgün və səmimi olduğunu bildirir. Müstəntiq istintaqın 
artıq  mübahisə  xarakteri  alan  bu  mərhələsinə  son  qoyul-
duğunu  bildirən  bir  tonla  deyir:  “Siz  düz  danışmırsınız, 
mühakimə  olunmağınız  və  cəzalandırılmağınız  təsadüfi  deyil. 
Sizin  qanunazidd  əksinqilabi  fəaliyyətiniz  istintaq  tərəfindən 
sübuta  yetirilib.  Bir  daha  tövsiyə  edirik  ki,  istintaqa  səmimi 
ifadələr verəsiniz”

Bu  manqurtlaşmış  çekistə  görə,  milli  kimliyə  sadiq 
qalmaq qanunazidd, əksinqilabi əməl törətmək deməkdi. 
Göründüyü  kimi,  müstəntiq  Məmmədov  1923-cü  ildə 
Əliabbas  Qədimova  qarşı  irəli  sürülən  millətçi  ittihamını 
dirçəltmək  və  1937-ci  il  ittihamı  ilə  qovuşdurmaq  niyyə-
tinə  düşmüşdü.  Onun  millətçiliklə  üzvi  surətdə  bağlı 
olduğu  bəyan  edilən  Müsavat  ideologiyasının  daşıyıcısı 
kimi günahlandırılması da bunu sübut edir. 
“Sovet  İttifaqı”  adlanan  imperiyanın  tərkibində  zorla 
bir  yerə  toplanılmış  xalqların  özünəməxsusluğunu  təmin 
edən  milli-mənəvi  dəyərlər  sistemini  sarsıtmaq,  etnik 
strukturunu  dağıtmaq  kommunist-bolşevik  ideologiya-

 
89 
sının  əsas  məqsədlərindən  biri  olub.  Milli  şüurun  daşıyı-
cıları  bu  siyasətin  həyata  keçirilməsi  yolunda  başlıca 
maneə  olduqlarından  1937-ci  ildə  kommunistlər  onları 
kütləvi şəkildə məhv etdilər. 
İfrat beynəlmiləlçiliyə, əslində bu şüar altında aparılan 
ruslaşdırma  siyasətinə  qarşı  yüksək  milli  təfəkkürlü 
insanların  müqavimətini  etnik  şüurun  üsyanı  kimi  də 
dəyərləndirmək olar. 
Ə.Qədimovun  millətçilik  fəaliyyəti  ittihamıyla  3  il 
həbsxanada yatmasını onun suçunu təsdiqləyən fakt kimi 
təqdim  etməyə  çalışan  “sadəlövh”  müstəntiqin  səylərini 
Qədimov boşa çıxarır. 
“Cavab:  Demək  olar  ki,  üç  il  yatmağım  faktdır,  ancaq 
konkret  əksinqilabi  fəaliyyət  üstündə  ASSR  Cinayət  Məcəllə-
sinin 63-cü maddəsinə əsasən üç il azadlıqdan məhrum edilmə-
yim isə fakt deyil?
37
 
Sual: Siz hətta əksinqilabi fəaliyyətdə birgə olduğunuz 
məsləkdaşlarınızla  da  üzləşdirilmisiniz.  Axırı,  doğru 
danışacaqsınızmı? 
Cavab:  1928-ci  ildə  məni,  fikrimcə,  fitnəkar  olan,  üzümə 
yalandan duran Molla Qədir adlı birisiylə üzləşdirmişdilər.  
Sual:  Axı  Sizinlə  Molla  Qədir  arasındakı  münasibət-
lərdə  heç  bir  gərginlik  olmayıb.  Həm  də  o  da  əksinqilabi 
fəaliyyətinə görə  sizin başqa məsləkdaşınızla birgə cəza-
landırılaraq cəzasını çəkənlərdən biridir. 
                                                 
37
 Bu cümlə protokolun özündə belə məntiqsiz qurulub. 
 

 
90 
Cavab:  1927-ci  ildə  tutulmağımıza  qədər  mənim  Molla 
Qədirlə münasibətlərimdə hər hansı bir gərginlik olmayıb. 
Sual:  Deməli,  Molla  Qədirin  istintaqa  verdiyi  ifadə 
düz olub. Hələ istintaqın sizin fəaliyyətinizlə bağlı malik 
olduğu konkret dəlillərdən danışmıram. 
Cavab:  Yox,  mən  Molla  Qədirin  ifadəsini  o  vaxt  da  inkar 
etmişəm, indi də inkar edirəm. 
Sual:  İstintaq  Sizin  təkziblərinizə  o  zaman  da  inan-
mayıb,  indi  də  inanmır,  çünki  Sizin  konkret  əksinqilabi 
fəaliyyətiniz  inkarolunmaz  faktdır  və  cazalandırılma-
ğınıza qanuni əsas verir.  İndi isə həbs olunduğunuz 1937-
ci  ilə  qədər  sizinlə  yaxın  əlaqəsi  olan  adamlar  haqqında 
məlumat verin. 
Cavab:  Mən  öz  ailəmdən  başqa  heç  kimlə  yaxın  əlaqədə 
olmamışam.  Ancaq  həkimlər,  müəllimlər,  qulluqçular  və  başqa 
vətəndaşlar arasında tanışlarım olub və tanıdığım adamlar bun-
lardır:   1) Həkim 
Hacıyev Məhəmməd – Şəkidə olur. 2) Oca-
qov  Qasım – Şəkidə həkimdir, özü lənkəranlıdır. 3) Kərimov 
Teymur -  bakılı, Şəkidə həkim işləyir. 4) Pşenitsina –adını və 
atasının adını bilmirəm; həkimdir; 1929-cu ildə Şəkidə işləyirdi, 
indi  bilmirəm.  5)
  Həkim  Fedorenko  –  adını  və  atasının  adını 
bilmirəm; 1929-cu ildə Şəkidə işləyirdi, indi bilmirəm. 6) Həkim 
Əliyev  Nəcəf  –  bakılıdır,  Balaxana  küçəsindəki  Klinik  İnsti-
tutda  işləyir.  7) 
Xalatyan  Arsen  –  zöhrəvi  xəstəliklər  həkimi, 
hazırda harada işlədiyini bilmirəm. 8) 
Qrızonova – göz həkimi, 
Zaqatalada  işləyir.  9) 
Qayıbov  Əli  –Qazaxdandır,  həkim, 
Klinik İnstitutda işləyirdi. 10) 
Qayıbov  Məhəmməd  – həkim, 
“Leçkomissiya”nın xəstəxanasında işləyir. 11) 
Sipkin – həkim, 

 
91 
deyəsən Bakıdandır, gizli abortlar etdiyinə görə 3 il azadlıqdan 
məhrum olunub. 12) 
Əfəndiyev Əhməd Turan – Qubadandır, 
həkim,  Sovet  küçəsindəki  doğum  klinikasında  işləyir.  13) 
Danilov  Vladimir  İvanoviç  –  Gürgüstandandır,  Qubada 
xəstəxana  müdiri  işləyir.  14) 
Dadaşyan  Arusyak  Arkadi-
yevna – həkim, Gəncədəndir, Qubada poliklinikada işləyir. 15) 
Vasilyeva Zinaida Nikolayevna – Quba poliklinikasında göz 
həkimi  işləyir.  16)  Həkim 
Dadayan  Polina  İvanovna  – 
Qubada  işləyir.  17) 
Hüseynov  Hüseynqulu  –  həkim,  Bakıda 
işləyir. 18) Həkim 
Xasıyev  Nəcəf – Bakıda işləyir. 19) Həkim 
Behbudov  Əli – Qubada səhiyyə şöbəsində işləyir. 20) Həkim 
Rolnikov  İsay  –  Qubada  işləyir.  21)  Həkim  Xanukayeva  – 
Qubada  işləyir;  indi  Bakıda  təkmilləşmə  kursundadır.  22) 
Həkim 
Marqaryan  Armais  Aleksandroviç  –  Volqa-Moskva 
kanalı xətti üzrə işləyir. Arvadını öldürdüyünə görə həbs edilib. 
23)  Quba  Rayon  Maarif  Şöbəsinin  müdiri 
Askana  –  soyadını 
bilmirəm,  qubalıdır.  24) 
Əhmədov  Əliqulu  –  Quba  Rayon 
Maarif  Şöbəsi  müdirinin  müavini,  müəllim,  qubalıdır.  25) 
Şahverdiyev  Hacıbaba  –  Qubada  müəllimdir.  26)  Tacı 
Əfəndiyev  –  Qubada  10-illiyin  müdiridir.  27)  Məhərrəmov 
Sadul – Quba şəhər pedaqoji texnikumunun müdiri, qubalıdır. 
28) 
Rəfizadə  Həmid  –  Quba  pedaqoji  texnikumunun 
müəllimi,  Azərb.  XDİK  İdarəsi  həbs  edib.  29) 
Əliəsgər 
Hacıyev – Quba pedaqoji texnikumunun müəllimi. 30) Musa 
Hüseynov  -  gəncəlidir,  [Qubada]  pedaqoji  texnikumun  tədris 
işləri  üzrə  direktor  müavinidir.  31) 
Məhəmməd  –  soyadını 
bilmirəm,  Quba  pedaqoji  texnikumunun  müəllimi.  32) 
Babaxan – soyadını unutmuşam, qubalıdır, Quba 10-illiyinin 

 
92 
müəllimidir. 33) Qubalı müəllim 
Semaçkov  – adını bilmirəm. 
34) 
Libkina  –  adını  bilmirəm,  Qubada  müəllimdir.  35) 
Babayev  –  adını  bilmirəm,  deyəsən  qubalıdır,  Qubada  kənd 
təsərrüfatı texnikumunda müəllimdir. 36) 
Seyfəddin – Qubada 
müəllimdir,  müəllimlər  birliyinin  sədridir.  37) 
Sona 
Əhmədova – Qubada müəllimədir. 
Başqa  tanışları  xatırlamıram,  özü  də,  yuxarıda  dediyim 
kimi,  xatırladığım  adamların  içərisində  mənimlə  yaxın  və 
səmimi əlaqədə olanı yoxdur”.
 
İkinci  dindirmə  burada  başa  çatır.  Müstəntiq, 
göründüyü  kimi,  müttəhimdən  37  nəfərin  adını  götürüb. 
Onun məqsədi aydındır – bu sadalanan insanların hansı-
nısa  siyasətlə  bağlamaq  və  Ə.Qədimovun  onunla/onlarla 
birgə  hakimiyyətə  qarşı  üsyan  hazırladığını  “sübut  et-
mək”, ya da bu adamların içərisindən müttəhimin üzünə 
durquzmaq üçün şəxs(lər) tapmaq. 
“NKVD”  zindanının  ab-havasına  bələd  olmayan  çağ-
daş  tələskən  oxucumuz  yanlış  nəticə  çıxara  bilər  ki,  “gör 
Əliabbas  Qədimov  nə  qədər  adamı  satdı!”.  Çox  yanlış 
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə