Adau nun Elmi Əsə rl ə ri. G ə



Yüklə 4.66 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/33
tarix29.05.2017
ölçüsü4.66 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   33

   ADAU-
nun Elmi Əsə
rl
ə
ri. G
ə
nc
ə
, 2016, 

1
 
 

 
 

   ADAU-
nun Elmi Əsə
rl
ə
ri. G
ə
nc
ə
, 2016, 

1
 
 

 
İSSN 2310-4104 
 
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI KƏND TƏSƏRRÜFATI NAZİRLİYİ 
 
 
AZƏRBAYCAN DÖVLƏT AQRAR UNİVERSİTETİ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ADAU-nun  
ELMİ  
ƏSƏRLƏRİ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
GƏNCƏ – 2016, №1 
 
 
 
 

   ADAU-
nun Elmi Əsə
rl
ə
ri. G
ə
nc
ə
, 2016, 

1
 
 

 
Azərbaycan  Dövlət  Aqrar  Universiteti  Elmi  Şurasının  09.03.2016-cı  il  tarixli  iclasının  (protokol 
№EŞ-05/4.2.)  qərarı ilə nəşr edilmişdir 
 
Redaksiya Şurasının üzvləri: 
 
 
 
 
 
 
Azərbaycan Respublikası 
Ədliyyə Nazirliyinin 
09.09.2002-ci il tarixli qərarı, 
qeydiyyat №48 
 
 
1958-ci ildən nəşr olunur 
(ildə 3 ... 4 sayda buraxılır) 
İ.H.Cəfərov         - Aqrar elmlər üzrə elmlər doktoru, professor, AMEA –nın müxbir üzvü,  
                               ADAU-nun rektoru - baş redaktor; 
N.Y.Seyidəliyev    -    Aqrar  elmlər  üzrə  elmlər  doktoru,  professor  əvəzi,  ADAU-nun  elmi  işlər
 
üzrə 
prorektoru - baş redaktorun müavini
A.Q.Məsimov    -   Texnika elmləri üzrə fəlsəfə doktoru  - məsul redaktor. 
 
R.Ə.Balayev       
 
- İqtisad elmlər doktoru, professor (Aqrar Elm Mərkəzinin baş  
  direktoru əvəzi); 
M.Babadost         
- Bitki mühafizəsi üzrə professor (İllinays Universiteti, ABŞ); 
F.Ə.Əliyev           
- Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, akademik, AMEA-nın həqiqi üzvü; 
R.M.Əliquliyev   
- Texnika elmləri doktoru, professor, AMEA-nın müxbir üzvi; 
V.A.Solopov                     - İqtisad elmləri doktoru, professor (Miçurin DAU-nun prorektoru); 
A.V.Nikitin                       - İqtisad elmləri doktoru, professor (Rusiya); 
Erol Yıldırım      
- Bitki mühafizəsi ixtisası üzrə doktor, professor (Türkiyə); 
Mustafa Yıldırm    
- Sosial bölümlər üzrə doktor, professor (Türkiyə); 
Ə.H.Tağızadə                    - Texnika elmləri doktoru, professor (AzTU); 
A.R.Şərifov           
- Texnika elmləri doktoru, professor (AzİMİ); 
 
 
 
 © ADAU nəşriyyatı, 2016, №1 
SSN – L – 104 - 48 
 
 
 
 
 

   ADAU-
nun Elmi Əsə
rl
ə
ri. G
ə
nc
ə
, 2016, 

1
 
 

 
 Elm sahələri üzrə redaksiya heyətinin tərkibi: 
 
     Aqronomluq, ekologiya və aqrotexnologiya  ixtisasları üzrə:  
          Z.M.Həsənov   - aqrar elmlər üzrə elmlər doktoru, professor 
H.K.Fətəliyev  - texnika elmləri doktoru, professor 
H.Ə.İdrisov     - aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent 
A.M.Hüseynov -aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent  
Z.İ.Hümbətov   - biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent   
Z.A.İbrahimov  - aqrar elmlər üzrə elmlər doktoru, professor əvəzi 
 
Zoobaytarlıq və əmtəəşünaslıq ixtisasları üzrə:   
Q.Q.Abdullayev -  aqrar elmlər üzrə elmlər doktoru, professor 
M.M.Əliyev – biologiya elmləri doktoru, professor  
İ.F.Gənciyev   – baytarlıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
 
A.Ə.Tağıyev  - aqrar elmlər üzrə elmlər doktoru, professor əvəzi 
R.N.Allahverdiyev - baytarlıq üzrə fəlsəfə doktoru, professor 
T.B.İsgəndərov - baytarlıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent 
 
Mühəndislik, memarlıq və dizayn ixtisasları üzrə:  
X.H.Qurbanov - texnika elmləri doktoru, professor 
C.Ə.Məmmədov - texnika elmləri doktoru, professor 
N.N.Məmmədov – texnika elmləri doktoru, professor 
Q.İ.Əliyev – texnika elmləri doktoru, professor 
Q.B. Məmmədov – texnika elmləri doktoru, professor 
Z.M.Abbasov - texnika elmləri doktoru, professor 
 
İqtisadiyyat və humanitar elmlər üzrə:  
M.C.Hüseynov – iqtisad elmləri doktoru, professor 
N.Ə.Cavadov – iqtisad elmləri doktoru, professor əvəzi  
B.M.Əliyev – iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, dosent 
A.N.Hətəmov – iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, dosent  
Ə.Ə.Əsgərov - iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, dosent 
          A.M.Bayramov–fəlsəfə elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, dosent  
A.M.Həsənova – filologiya
 
elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, dosent 
 
 
Elektron ünvan:              www.adau.edu.az 
e-mail:   
             info@adau.edu.az 
 
 

   ADAU-
nun Elmi Əsə
rl
ə
ri. G
ə
nc
ə
, 2016, 

1
 
 

 
AQRONOMLUQ, EKOLOGİYA VƏ AQROTEXNOLOGİYA 
  
UOT 633-511:631.  
BİTKİ SIXLIĞININ PAMBIQ SORTLARININ STRUKTUR  
GÖSTƏRİCİLƏRİNƏ TƏSİRİ 
 
Aqrar elmlər üzrə elmlər doktoru N.Y.Seyidəliyev 
                                Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti 
 
Açar sözlər: pambıq, toxum, lif, bitki sıxlığı,  pambıq sortları, Inkişaf fazaları,  əsas gövdənin 
hündürlüyü,  qozaların  sayı,  bir  qozadan  çıxan  xam  pambığın  çəkisi,  məhsuldarlıq  və  lifin  texnoloji 
göstəriciləri 
 
Respublikamızda  aqrar  sahə  iqtisadiyyatı-
nın aparıcı sahələrindən biri olan pambıqçılıq aq-
rar islahatından sonra müvəqqəti tənəzzülə uğrasa 
da,  hazırda  fermer  təsərrüfatlarında  da  ildən-ilə 
pambıq istehsalının artırılmasına xüsusi fikir veri-
lir.  Son  dövürlər  bu  qiymətli  bitkinin  ölkə  üzrə 
istehsalı 100 min tondan da az  olmuşdur. Lakin 
bununla  belə,  toxuculuq  sənayesinin  daima  artan 
tələbatını  ödəmək  üçün,  müasir  tələblərə  cavab 
verəcək  yüksək  məhsuldarlığa    malik  olan  yeni 
sortların yaradılması və onların müxtəlif  aqrotex-
niki  şəraitdə  öyrənilməsi  olduqca  vacibdir.  Tor-
paq iqlim şəraitindən asılı olaraq hər hansı sortun 
və ya hibridin genetik-irsi xüsusiyyətlərinin sabit 
saxlanılması, yəni uzun illər boyu yüksək məhsul 
verməsi  üçün  tələb  olunan  aqrotexniki  tədbirlərə 
düzgün  əməl  edilməlidir.  Qeyri-normal  aqrotex-
niki  şəraitdə  hətta  mədəni  sort  və  hibridlər  bir 
neçə nəsildən sonra xarab olub sıradan çıxır. Belə 
bir  strateji  əhəmiyyətə  malik  olan  bitkinin  məh-
suldarlığının  və  lif  keyfiyyətinin  yüksəldilməsi 
istiqamətində  çox  şaxəli  elmi  tədqiqat  işləri  apa-
rılır.  Məhsulun  keyfiyyətinin  yüksəldilməsində 
sortun  xüsusi  payı  vardır.  Son  dövrlərdə  pambıq 
əkən  fermerlər  öz  təsərrüfatlarının  təbii  iqlim 
şəraitində  daha  yüksək  məhsul  verən  sortların 
seçilməsində xeyli çətinlik çəkirlər [1...5]. 
 Sort  ayrıca  götürülmüş  bitkinin  məhsul-
darlığını artırmaqla ən ucuz vasitə olmaqla, hazır-
da elə güclü bioloji idarə etmə amilinə çevrilmiş-
dir ki, onsuz əkinçilikdə elm və texnikanın nailiy-
yətinin tətbiqinə, yeni-yeni səmərəli sistemə, kim-
yalaşmasına  və  s.  kapital  qoyuluşunu  optimallaş-
dırmaq mümkün deyildir. Sort müasir kənd təsər-
rüfatı  bitkilərinin  istehsalında  intensiv  texnolo-
giyanın həyata keçirilməsində bioloji özəl rolunu 
oynayır. Onun yüksək və keyfiyyətli məhsul ver-
məsinə,  tətbiq  edilən  aqrotexniki  tədbirlər  daha 
çox təsir göstərir. Bu da hər hansı bir sortun uzun 
müddət  öz  bioloji  və  morfoloji  xüsusiyyətlərini 
qoruyub saxlamağa imkan yaradır  [6]. 
Aqrotexniki  tədbirlərin  optimal  müddətdə 
yerinə yetirilməsi bütün hallarda onun inkişaf fa-
zalarına  müsbət  təsir  göstərir.  Elmi  tədqiqat  işi 
Beyləqan  rayonunun  “İlqar”  kəndli  fermer  təsər-
rüfatında aparılmışdır. 
Bitki  sıxlığının  pambıq  sortlarında  əsas 
gövdənin hündürlüyünə təsiri. Pambıq bitkisin-
də  budaqların  əmələ  gəlməsi  və  əsas  gövdənin 
normal  şəkildə  formalaşması  tətbiq  olunan  aqro-
texniki tədbirlərdən daha çox asılıdır. Orta Asiya 
alimlərinin  apardıqları  tədqiqatlar  nəticəsində  bir 
daha  sübut  edilmişdir  ki,  gübrə  normaları,  bitki 
sıxlığı  və  suvarma  rejimi  optimal  müddətdə  və 
normada  tətbiq  olunduqda  budaqların  sayı  daha 
çox olur  [7].  
1 saylı cədvəldən göründüyü kimi müxtəlif 
bitki sıxlığının pambıq sortlarında  əsas gövdənin 
hündürlüyünə təsiri müxtəlif olmuşdur. 
Sortların  müxtəlif  inkişaf  fazalarında  nəti-
cələr aşağıdakı kimi olmuşdur. Gəncə-2 sortunda 
qönçələmə fazasında 100 min/ədəd bitki sıxlığın-
da 36 sm və 160 min/ədəd bitki sıxlığında 34 sm; 
çiçəkləmə fazasında 100 min/ədəd bitki sıxlığında 
66  sm  və  160  min/ədəd  bitki  sıxlığında  62  sm; 
yetişmə  fazasında  100  min/ədəd  bitki  sıxlığında 
113 sm və 160 min/ədəd bitki sıxlığında 113 sm 
olmuşdur [7].  
Gəncə-8 sortunda qönçələmə fazasında 100 
min/ədəd bitki sıxlığında 33 sm və 160 min/ədəd 
bitki  sıxlığında  30  sm;  çiçəkləmə  fazasında  100 
min/ədəd bitki sıxlığında 56 sm və 160 min/ədəd 
bitki  sıxlığında  52  sm;  yetişmə  fazasında  100 
min/ədəd bitki sıxlığında 98 sm və 160 min/ədəd 
bitki sıxlığında 94 sm olmuşdur. 
Gəncə-78  sortunda  qönçələmə  fazasında 
100  min/ədəd  bitki  sıxlığında  44  sm  və  160 
min/ədəd  bitki  sıxlığında  39  sm;  çiçəkləmə  faza-
sında 100 min/ədəd bitki sıxlığında 69 sm və 160 
min/ədəd bitki sıxlığında 64 sm; yetişmə fazasın-
da  100  min/ədəd  bitki  sıxlığında  122  sm  və  160 
min/ədəd bitki sıxlığında 119 sm olmuşdur. 

   ADAU-
nun Elmi Əsə
rl
ə
ri. G
ə
nc
ə
, 2016, 

1
 
 

 
Gəncə-110  sortunda  qönçələmə  fazasında 
100  min/ədəd  bitki  sıxlığında  36  sm  və  160 
min/ədəd  bitki  sıxlığında  33  sm;  çiçəkləmə  faza-
sında 100 min/ədəd bitki sıxlığında 56 sm və 160 
min/ədəd  bitki  sıxlığında  56  sm;  yetişmə  faza-
sında  100  min/ədəd  bitki  sıxlığında  105  sm  və 
160 min/ədəd bitki sıxlığında 103 sm olmuşdur. 
AzNİXİ-195 sortunda qönçələmə fazasında 
100  min/ədəd  bitki  sıxlığında  37  sm  və  160 
min/ədəd  bitki  sıxlığında  34  sm;  çiçəkləmə  faza-
sında 100 min/ədəd bitki sıxlığında 64 sm və 160 
min/ədəd  bitki  sıxlığında  59  sm;  yetişmə 
fazasında  100  min/ədəd  bitki  sıxlığında  104  sm 
və 160 min/ədəd bitki sıxlığında 97 sm olmuşdur. 
100 min/ədəd bitki sıxlığı olan variantlarda 
sortların  əsas  gövdəsinin  hündürlüyü,  160 
min/ədəd  bitki  sıxlığı  olan  variantlarda  sortların 
əsas  gövdəsinin  hündürlüyünə  nisbətən  hündür 
olmuşdur.
                                                                                                                                   
                                                                                                                                    Cədvəl 1 
Bitki sıxlığının pambıq sortlarında əsas gövdənin hündürlüyünə təsiri 
 
Bitki sıxlığının pambıq sortlarında qoza-
ların sayına və bir qozadan alınan xam pambı-
ğın kütləsinə təsiri. Bitki sıxlığından asılı olaraq 
pambıq  sortlarının  təsərrüfat  göstəriciləri  onların 
genetik,  bioloji  və  morfoloji  xüsusiyyətləri  bir-
birindən fərqlənir. Pambığın qozası onun meyvəsi 
hesab olunur və o, yalnız yetişdikdə açılır. 
Sənaye  sortlarında  ən  iri  qozalar  orta  lifli-
lərdə  (xam  pambığın  kütləsi)  5-8  qrama  qədər 
olur.  Zəriflifli  pambıqlarda  qozaları  nisbətən  xır-
da (1.8-4.0 qrama qədər) olur. Qozaları iriliyi xa-
rici şəraitdən, aqrotexnikadan və qozaların bitkidə 
yerləşmə  yerindən  asılı  olaraq  bir  qədər  dəyişə 
bilir.  Sortlarda  çox  vaxt  kolun  aşağı  və  yuxarı 
hissəsindəki  budaqların  qozaları  daxili  budaqlar-
dakına nisbətən xeyli xırda olur. 
Pambığın  növ  və  sortundan  asılı  olaraq 
yetişməmiş  qozaların  rəngi  açıq-yaşıl,  tünd  yaşıl 
və  ya  qırmızı  rəngdə  olur.  Hər  bir  qozadakı 
yuvaların sayından asılı olaraq orta hesabla 25-50 
-ə qədər toxum olur. O, yetişdikdən sonra quruyur 
və  açılır.  Bitki  sıxlığının    bitki  orqanlarına  təsiri 
müxtəlifdir.  100 və 160 min/ha bitki sıxlığı olan 
variantlarda pambıq sortlarının toxumları,  heç də  
ümumi  inkişaf  dinamikasına,  sortun  təsərrüfat 
əlamətlərinə  görə  eyni  nəticəyə  malik  olmur. 
Müxtəlif bitki sıxlıqları  eyni sort daxilində həm 
müsbət, həm də mənfi nəticə verir. Sortun poten-
sial  və  genetik  xüsusiyyətlərindən  asılı  olaraq  da 
dəyişkənlikləri fərqli olur. 
Pambıq sortlarının genotipindən, bioloji və 
morfoloji xüsusiyyətlərindən asılı olaraq bitki sıx-
lığının bir kolda əmələ gələn qozaların sayına və 
qozadan  alınan  xam  pambığın  kütləsinə  təsiri 
müxtəlif olmuşdur. 
Cədvəldəki  göstəricilərdən  aydın  olur  ki, 
ən  çox  qoza  bütün  sortlarda  100  min/ədəd  bitki 
sıxlığı olan variantlardan əldə olunmuşdur.  
Gəncə-2  sortunda  100  min/ədəd  bitki  sıx-
lığı  zəminində  bir  kolda  olan  qozaların  sayı  14 
ədəd, bir qozadan çıxan xam pambığın kütləsi 6.1 
qram,  160  min/ədəd  bitki  sıxlığı  zəminində  bir 
kolda  olan  qozaların  sayı  10  ədəd,  bir  qozadan 
çıxan xam pambığın kütləsi 5.6 qram olmuşdur.  
Gəncə-8  sortunda  100  min/ədəd  bitki 
sıxlığı zəminində bir kolda olan qozaların sayı 12 
ədəd, bir qozadan çıxan xam pambığın kütləsi 6.3 
qram, 160 min/ədəd bitki sıxlığı zəminində isə bir 
kolda  olan  qozaların  sayı  8  ədəd,  bir  qozadan 
çıxan xam pambığın kütləsi 5.5 qram olmuşdur. 
S/s 
Variantlar 
Müşahidə vaxtları 
 
Sortlar 
 
Bitki sıxlığı 
min/ədədlə 
Qönçələmə fazası 
(sm-lə) 
Çiçəkləmə fazası 
(sm-lə) 
Yetişmə fazası 
(sm-lə) 

Gəncə-2 
100 
36 
66 
115 
160 
34 
62 
113 

Gəncə-8 
100 
33 
56 
98 
160 
30 
52 
94 

Gəncə-78 
100 
44 
69 
122 
160 
39 
64 
119 

Gəncə-110 
100 
35 
56 
105 
160 
34 
556 
103 

AzNİXİ-195 
100 
36 
64 
104 
160 
34 
59 
97 

   ADAU-
nun Elmi Əsə
rl
ə
ri. G
ə
nc
ə
, 2016, 

1
 
 

 
                                                                                                                             Cədvəl 2 
Bitki sıxlığının bir kolda olan qozaların sayına və bir qozadan 
 çıxan xam pambığın kütləsinə təsiri 
S/s 
Variantlar 
Bir kolda olan 
qozaların sayı 
(ədədlə) 
Bir qozadan çıxan 
xam pambığın 
kütləsi (qr-la) 
Nəzarətə 
nisbətən 
fərq(qr-la) 
Sortlar 
Bitki sıxlığı 
min/ədədlə 

Gəncə-2 
100 
15 
6.2 

160 
11 
5.6 
-0.6 

Gəncə-8 
100 
12 
6.3 
0.1 
160 

5.5 
-0.7 

Gəncə-78 
100 
15 
6.3 
0.1 
160 
12 
5.7 
-0,5 

Gəncə-110 
100 
16 
6.3 
0.1 
160 
13 
5.4 
-0.8 

AzNİXİ-195 
100 
15 
6.3 
0.1 
160 
10 
5.5 
-0.7 
 
Gəncə-78 sortunda 100 min/ədəd bitki sıx-
lığı  zəminində  bir  kolda  olan  qozaların  sayı 
15Ədəd, bir qozadan çıxan xam pambığın kütləsi 
6.3  qram,  160  min/ədəd  bitki  sıxlığı  zəminində 
isə bir kolda olan qozaların sayı 12 ədəd, bir qo-
zadan  çıxan  xam  pambığın  kütləsi  5.7  qram  ol-
muşdur.  
Gəncə-110  sortunda  100  min/ədəd  bitki 
sıxlığı zəminində bir kolda olan qozaların sayı 16 
ədəd, bir qozadan çıxan xam pambığın kütləsi 6.3 
qram, 160 min/ədəd bitki sıxlığı zəminində isə bir 
kolda  olan  qozaların  sayı  13  ədəd,  bir  qozadan 
çıxan xam pambığın kütləsi 5.4 qram olmuşdur.  
AzNİXİ-195  sortunda  100  min/ədəd  bitki 
sıxlığı zəminində bir kolda olan qozaların sayı 15 
ədəd, bir qozadan çıxan xam pambığın kütləsi 6.3 
qram, 160 min/ədəd bitki sıxlığı zəminində isə bir 
kolda  olan  qozaların  sayı  10  ədəd,  bir  qozadan 
çıxan xam pambığın kütləsi 5.5 qram olmuşdur. 
Bitki  sıxlığının  pambıq  sortlarının  məh-
suldarlığına  təsiri.  Bitki  sıxlığı  sortların  inkişaf 
fazalarına müxtəlif formada təsir etdiyi kimi pam-
bığın  təsərrüfat  əlamətlərinə,  o  cümlədən,  məh-
suldarlığa da müxtəlif formada təsir etmişdir [7]. 
Təcrübə  sahəsində  variantlar  üzrə  əvvəlcə-
dən  nişanlanmış  25  kolun  məhsulunu  yığıb,  top-
lanmış  məhsulu  25-ə  bölərək  bir  bitkinin  orta 
məhsuldarlığını  təyin  etmişik.  Sonra  bir  bitkinin 
hektarda  olan  bitkilərin  sayına  vuraraq  məhsul-
darlığı  tapmışıq.  Hər  iki  üsulun  nəticələri  tam 
oxşar  olmuşdur.  Cədvəllərə  nəzər  salsaq  görərik 
ki,  Gəncə-2  sortunda  100  min\ədəd  bitki  sıxlığı 
zəminində 
məhsuldarlıq 
28.2  sen/ha,  160 
min/ədəd  bitki  sıxlığı  zəmininsə  isə  31.5  sen/ha 
olmuşdur.  Həmin  göstəricilər  Gəncə-8  sortunda 
30.4; 33.5, Gəncə -78 sortunda 28.6; 31.6, Gəncə 
-110  sortunda  30.5;  34.6,  AzNİXİ  -195  sortunda 
isə 29.8; 33.4 sen/ha olmuşdur. 
                                                                                                             
                                                                                                                                  Cədvəl 3 
Bitki sıxlığının pambıq sortlarının məhsuldarlığına təsiri 
S/s 
Variantlar 
Təkrarlar üzrə məhsuldarlıq 
(sen/ha) 
Orta məhsuldar-
lıq (sen/ha) 
Məhsul artımı 
Sortlar 
Bitki sıxlığı 
min/ədəd 

II 
III 
IV 
Sen/ha 
%-lə 

Gəncə-2 
100 
28.0 
28.5 
30.1 
29.4 
29.2 


160 
31.5 
33.0 
31.6 
33.2 
32.5 
3.3 
11.3 

Gəncə-8 
100 
30.1 
29.0 
31.6 
30.9 
30.4 
1.2 
4.1 
160 
33.6 
34.0 
32.9 
33.7 
33.5 
4.3 
14.7 

Gəncə-78 
100 
28.6 
27.9 
29.5 
28.7 
28.6 
-0.6 
2.05 
160 
31.8 
32.0 
31.6 
31.3 
31.6 
2.4 
8.3 

Gəncə-110 
100 
30.3 
29.7 
31.4 
30.6 
30.5 
1.3 
4.4 
160 
34.7 
35.0 
34.2 
34.6 
34.6 
5.4 
18.4 

AzNİXİ-
195 
100 
29.8 
30.1 
29.6 
29.7 
29.8 
0.6 
2.0 
160 
33.6 
34.0 
32.7 
33.6 
33.4 
4.2 
14.3 
 
Bitki sıxlığının lifin texnoloji göstəricilə-
rinə təsiri. Pambıq sortlarında lif altlığı da (pəm-
pə)  toxumun  qabığının  xarici  epidermis  hüceyrə-
sindən inkişaf edir, ona görə ki, o da bir hüceyrə-

   ADAU-
nun Elmi Əsə
rl
ə
ri. G
ə
nc
ə
, 2016, 

1
 
 

 
lidir.  Lakin  o  uzununa  çox  az  inkişaf  etmiş  olur. 
Lifin  əsas  inkişaf  dövrü  çiçəkləmə  dövründən 
başlayır,  lakin  bəzi  pambıq  formalarının,  məsə-
lən, “Qossipium barbadenze” növü onlarla tozlan-
madan alınan hibridlərdə çiçəkləmə gününün əv-
vəlindən  başlayır.  Çiçəkləmənin  başlanğıcında 
yumurtalıqda  toxum  kisələri  mayalanana  qədər 
toxum  kisəsinin  xarici  divarları  qabağa  çıxmağa 
başlayır  və  nəticədə  digər  epidermis  hüceyrələ-
rindən irəli çıxan çıxıntılar əmələ gəlir.  
Sortlarda  lifin  inkişafının  ikinci  mərhələ-
sində əsasən daxili formalaşma, yəni lifin divarla-
rının içəri tərəfindən sellüloza təbəqəsinin artması 
gedir.  Bu  proses  suvarma  şəraitində  1-ci  mərhə-
lənin  sonunda  20-25  günlük  olduqda,  dəmyə  şə-
raitində isə təxminən 10 gündən sonra başlayır və 
lifin  qırılmasına,  yəni  qozanın  açılmasına  qədər 
davam edir. 
4  saylı  cədvəldən  göründüyü  kimi,  bütün 
hallarda lifin texnoloji göstəriciləri 100 min/ədəd 
bitki  sıxlığı  zəminində  xeyli  yüksək  olmuşdur. 
160  min/ədəd  bitki  sıxlığı  olan  variantlarda  nis-
bətən aşağı olmuşdur. 

Каталог: img -> page -> tmp
tmp -> Nizami Yaqub oğlu Seyidəliyev Aqrar elmləri üzrə elmlər doktoru, professor əvəzi
tmp -> İxtisas: 060701 Torpaqşünaslıq və aqrokimya İxtisaslaşma: Aqrokimya
tmp -> İxtisas: 060701 Torpaqşünaslıq və aqrokimya İxtisaslaşma: Aqrokimya
tmp -> Baytarlıq tə bab ə ti v ə zoomüh
tmp -> Aqrar iqtisadiyyat fakült ə si ə yani t əhsil formasının
tmp -> AZƏrbaycan döVLƏt aqrar universitetiTƏLƏBƏLƏRİNİn təDRİs məŞĞƏLƏLƏRİNİn cəDVƏLİ
tmp -> C Ə d V ə L i Təsdiq edirəm azərbaycan döVLƏt aqrar universiteti TƏLƏBƏLƏRİNİn təDRİs məŞĞƏLƏLƏRİNİN
tmp -> Mühəndislik fakültəsi əyani təhsil formasının dördüncü kurs Bakalavr-tələbələrinin diplom layihələrinin mövzuları və rəhbərləri
tmp -> Cəfərov İbrahim Həsən oğlu
tmp -> Aqronomluq fakült


Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   33


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə