1 ƏZİZƏ CƏFƏrzadə aləMDƏ SƏSİm var məNİM



Yüklə 5.27 Mb.
Pdf просмотр
səhifə4/28
tarix04.06.2017
ölçüsü5.27 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   28

MƏSLƏHƏT 

Hacı  Əsəd  oğlu  Tərlanın  Mahmud  ağa  məclislərinə  ayaq  açdığını  eşidəndə

əvvəl inanmamış, qulaq ardına vurmuşdu. Amma söz-sov getdikcə çoxalanda kişi 

narahat olmağa başlamış, bir neçə dəfə eyhamla oğluna söz qandırmışdısa da, bir 

şey çıxmamışdı. Axırda acığını arvadı Bircə xanımın üstünə tökmüşdü: 

- Bura bax, arvad, Allah bu gədəni doğan gündə qarnuvu cıreydi. Bu tuqi-lənəti 

mənim boğazıma keçirtməyəydin. Bax, sənə budu deyirəm, yığ küçüyün ayağını o 

xarabadan. Onun Mahmud ağa otağında nə ölümü var? 

- Nə bilim, ay Hacı, vallah mən elə eşidəndən bəri dəli-divana olmuşam, necə

kərəm danlayıb-dansamışam, uşaqdı, deyir nə olar, şəhərin bütün adlı cavanları ora 

gedir, mən gedəndə nə olar? 

Hacının gözləri qızdı: 

-

 

Vallah hər ikinizə qənim olsun. Başqası bir qələt eləyəndə, o da 



gərək eləyə? Ora gedənlərin hamısı səqərin dibində yanacaq... Eşitmirsən molla 

nə deyir? Bilmirsən, tar çalmaq da, ona qulaq asmaq da 

 

 


                                                                                                                                                  

46 


 

günahdı?  Hələm  o  bihəya  çəngiyə  baxmağı  demirəm...  Oğluvun  gözləri  kor 

olanda deyərəm sənə! Xəsrəddünya vəl axirə... Arvad qorxudan əsim-əsim əsdi: 

-

 



Ay Hacı, sən o getdiyin ağa, uşağa nifrin eləmə, valideyn qarğışı kəsərli olar, 

rəhmət qapısı açıq olar, dilim-ağzım qurusun, uşağıma sədəmə toxunar, - deyə

ağlamsındı. 

Hacı acıqlandı: 

-

Di  yaxşı,  yasxana  açma,  bəs  o,  ağvalideyin  olanda,  mənim  sözümə 



baxmayanda  mən  neynim?  Ağzıma  su  alım  oturum?  Ağa  Rəsulun,Hacı

Qədirin oğlanların görmür? Niyə onlara baxmır, özgədən təmşiyət götürür?.. 

Kişi  bütün  axşamı  deyindi.  Azandan  sonra  nökər  içəri  girib  Molla 

Qurbanqulunun  gəldiyini  xəbər  verəndə  deyintisini  kəsdi.  Ayağa  qalxıb  mollanı

qapıda qarşıladı: 

-

 



Buyur, buyur, axund ağa, xoş gəlib səfa gətirmisən. Keç içəri. 

Molla  Qurbanqulu  nəleyinlərini  qapıda  çıxartdı.  Hacının  ona  Məkkədən  pay 

gətirdiyi qara, nazik yun parçadan tikilmiş misri əbanın ətəklərini toplayıb otağın 

yuxarı  başına  keçdi,  Hacı  Əsədin  göstərdiyi  nimdərin  üstündə  əyləşdi.  Hacı  da 

onun yanında oturdu. 

-

 



Havalar  soyumağa  başlayıb,  Hacı  ağa,  bayırda  bir  sazaq  var,  deyirsən  çillə 

girib, amma hələ payızın əvvəl ayıdı. Bəli, əvvəl ayıdı. 

Hacı dedi: 

-  Bəli,  amma  gündüz  bazara  çıxmışdım,  hava  xeyli  isti  idi...  -  nökərin  sinidə 

gətirdiyi  çaylardan  birini  mollanın,  digərini  öz  qənşərinə  qoyub  nökərə  tərəf 

səsləndi: - Aaadə, Səfi, buxarını bir balaca qala. 

-Baş üstə, Hacı ağa, - deyə nökər çıxdı. 

-Hacı  ağa,  yanuva  bir  mətləbçün  gəlmişəm,  deyirəm  məsləhətləşək  səniylə... 

çün məsləhətli don gen olar... 

Hacı maraqlandı: 

- Buyuracaqsan, axund ağa! 

-  Hacı  ağa,  necə  bilirsən,  bu  cavanları  yolundan  eləyən,  onları  bəd  əmələ 

sürüyən nədi? Hə, nədi? 

-Vallah, nə deyim, sən özün də elə məndən yaxşı bilirsən, amma özün də yaxşı

bilirsən ki, zəmanə dəyişib, çox xarab olub dünya, axund ağa, əgər rəhmətlik xanın 

vaxtı  olsaydı,  bir  sahatın  içində,  gedələrdən  biriynən  sifariş  göndərib  hər  şeyi 

yerbəyer  elərdim.  Amma  indi...  Onun  dalı  böyüklərə  bağlıdı,  urusun  da 

məhkəməsi,  silisti  üzündən  açıq-açığına  bir  şey  eləmək  olmur.  Elə  cahılları  da 

yoldan çıxardan budu... 

 

 



                                                                                                                                                  

47 


 

Molla, Hacının şübhəli danışmasından razı qalmadı. O yaxşı bilirdi ki, Şirvanda 

Mahmud ağaya heç kəs dəyib dolaşa bilməz, elə onun özü də qazanc mənbəyi kimi 

qiymətləndirdiyi  Mahmud  ağa  ehsanlarından  az  bəhrələnmirdi.  O  bu  gün  buraya 

Mahmud ağa məsələsini həll etməyə gəlməmisdi, Hacı Əsəd nə qədər dövlətli və

arxalı  olsa  da  onun  Mahmud  ağa  kimi  adama  gücü  çatmazdı  və  bu  lazım  da 

deyildi.  O,  Tərlanın  çəngiyə  uymağını  da  Hacıya  öz  dili  ilə  çatdırmayacaq, 

"gördüm" deməyəcəkdi. Onun qurğusu ayrı idi. O Hacıdan da başqasının əli ilə o 

birisi qazanc mənbələrinə toxunmadan faydalanmaq fikrində idi. 

-Hacı ağa, məqsədim o deyil, bu urus evi yıxılmış axı bizim camaatı tanımır, 

bilmir  ki,  bura  necə  yerdi,  adamları  necə  adamdı,  hələ  bir  burda  öz  yerindəki 

məktəblərdən  də  açmaq  fikrinə  düşüb.  Cahıl-cuhul  qeyri  yerlərə  ayaq  açır,  gör-

götür  dünyasıdı.  Onlar  urus  dilini,təzə  məktəbi  neynir  axı?  Hazır  can  kimi 

mədrəsələrimiz  var,  öz  şəriətimizin  yolu  ilə  getsək  bu  bizə  kifayətdi,  kifayətdi, 

kifayətdi bizə... 

-Bəli,  doğru  buyurursan,  axund  ağa,  bizdən  təzə  urusu  məktəbə  uşaq  verən 

olmaz... 

-Verərlər,  Hacı  ağa,  niyə  vermirlər.  Şamaxıda  dindən-dondan  dönən  nə  qədər 

istəsən var, Allahın lənətinə gəlsin onları, odu ey, biri elə o Rza bəyi götür: deyirlər 

dünən  Tiflisdən  gəlib,  özü  bir  az  işto-pişto  öyrənib,  bəs  eləyib  ona,  gedib  bizim 

gomurnatın  yanına  təzə  üsuli-cədid  deyilən  bir  məkteb  açmağa  hökumətdən  izin 

alıb.  Mahmud  ağa  da  vəsatət  eləyib,  gomumat  ona  çox  inanır  axı,  xətrin  yaman 

tutur... 

-Nə danışırsan, axund ağa, mənim heç xəbərim yoxdu. 

-Bəli, bəli, elə indicə eşitmişəm mən də! Yanuva gəlməkdən başqa bir qərəzim 

də var idi. Elə dünəndən gələcəkdim, bu gün günorta namazından sonra cənabuvu 

məsciddə saxlamaq qəsdim var idi. Sonra fikirləşdim ki, Allah evi elə söhbətlərin 

yeri  deyiI.  Amma  bu  Rza  bəy  sözünü  eşidən  kimi,  daxı  duruş  gətirə  bilmədim, 

durub gəldim qulluğuna... 

Son  cümlələrdə  Hacı  Əsədin  dalağı  sancdı,  o  mollanın  nə  isə  pis  bir  xəbər 

soyləyəcəyini hissi-qəbləlvüqu ilə duydu, amma üzə vurmadı. 

-Əcəb eləmisən. Haçan gəlsən öz evindi... 

-Ev  yiyəsi  sağ  olsun,  Allah  sənə  Həcci-Əkbəri  dübarə qismət  eləsin,  inşallah, 

mərhəmətin artıqdı mənə, bilirəm... bilirəm... 

-Bahəm  inşallah,  imanın  kamil  olsun,  axund  ağa,  bəs  bu  məktəb  fəqərəsin 

kimdən eşitdin? 

-Cənab  İskəndər  bəydən,  Hacı,  çox  qabil  cavandı,  sən  onun  Mahmud  ağa 

məclislərinə getməyinə baxma, cavandı, amma orucu-namazı, 

 

 


                                                                                                                                                  

48 


 

ehsanı,  hər  bir  şeyi  öz  yerində  tutur...  Elə  mənə  bir  xoşagəlməz  xəbəri  də  o 

çatdırıb, bu barədə sonra qulluğuna ərz edəcəgəm... 

Yenə  də  Hacının  dərdi  zoqquldadı.  Amma  o  yenə  də  yetiklik  etmədi,  qəsdən 

soruşmadı, elə bil kişi qara bir xəbər eşitməkdən qorxurdu. 

-Qaldı  Rza  bəy...  deyir  o  da  Mahmud  ağanın  məclisinə  gedibmiş,  Seyid 

Məhəmmədin  oğlu,  naseyid  Əzimlə  bərk  dostdur  axı...  Hə,  deyir  çox 

söhbətləşiblər, təzə məktəbə izin olduğundan bərk sövünüşüblər. Əlqərəz, Mahmud 

ağa da bir xeyli məbləğ ianə buyurub. O lüt naseyid də söz verib ki, uşaqlar üçün 

nə isə cızma-qara eləsin... 

-Pah atonnan, mən bu Mahmud ağaya lap məəttəl qalmışam, deyən gərək, kişi, 

pulun  var,  ver  Allah  yoluna,  uşaq  oxutmaq  istəyirsən  -  ver  mədrəsəyə,  göndər 

Nəcəfül-əşrəf  tüllablarına,  yazıqlar  səhərdən  axşamacan  Allahın  kəlamı  üstündə

gözlərinin nurunu qoyurlar, bir öynə ac, bir öynə tox, qərib vilayətdə, qürbət eldə... 

-Onu da eləyir, Hacı, bunu da... Bilirsən, bu ağa bəy tayfası əvvəldən elə bir az 

özbaşına  olub,  dindən-dondan  çıxan  olub,  dövləti-qarun  qudurdub  onları;  digər 

tərəfdən,  mənim  ağam,  Mahmud  ağa  urus-erməniynən,  hökumət  adamıynan, 

gomurnatnan  oturub-durur;  eləməsə  olmaz;  bir  də  ki,  Şamaxının  bir  para  tayfası

çox  təzəpərəst  olur,  harda  bir  təzə  şey  dəb  düşdü,  gərək  hökmən  ondan  aldıra, 

yeməlidi – yeyə, geyməlidi - geyə, divara vurulmalıdı - asa divardan. Bu da təzə 

dəb şeydi. 

-Bəli, bu da dəbdən düşər inşallah... 

Molla  yerində  dikəldi,  qalanmış  buxarının  və  içdiyi  pürrəng  çayın  istisindən 

tərləmişdi.  Əmmaməsini  başından  çıxartdı;  ağ  araqçını  götürdü,  əba  altında 

geyməsinin cibindən yaylığı alıb alnını, tərtəmiz qırxılmış yöndəmsiz başını, uzun, 

pelə qulaqlarının ardını və qat-qat ət basmış boynunu sildi. Həna və rəngdən şəvə

kimi  parıldayan  bığ  və  saqqalını  tumarladı;  boğazını  artlayıb  vəzə  hazırlaşırmış

kimi hündürdən, xüsusi bir atəşinliklə Hacının sözünü kəsdi: 

-Xeyr,  xeyr,  Hacı  ağa;  o  yerəcən  çıxmağa  qoymaq  olmaz,  bu  körpəni  elə

beşiyində  boğmaq  lazımdı.  Əgər  ona  əl-ayaq  tutmağa  yol,vaxt  versən,  sonra 

qabağını heç almaq olmaz... Heç olmaz. 

Hacı  nədənsə  fikrə  dalmışdı,  söhbətdə  o  qədər  də  can-dildən  iştirak  edə

bilmirdi: 

-Bəs nə məsləhətdi? 

-Elə qulluğuva da ona görə tələsmişəm. Mən elə sabah sübh namazından fariq 

olan  kimi  məhəllə  mollaları  ilə  yığışıb  danışacağam,  sən  də,  Hacı,  Allahın 

köməkliyi ilə dost-aşna və hampalarunla söhbətləş, 

 

 



                                                                                                                                                  

49 


 

qoy heç kəs bu govur oğlunun açdığı məktəbə uşaq verməsin, kişi, bəyəm biz 

görmürük bunun axırını? Görmürük bəyəm? Hacı dedi: 

-Baş üstə, axund ağa, elə sabah bazarda dükan otağına tacir və əsnaf tayfasını

çağırtdırıb məsləhətləşərik və sənin də sözlərivi onlara yetirrəm. 

Molla bir qədər aramla dilləndi: 

-Bilirsən, Hacı, padşah yer üzündə Allahın kölgəsidi. O kafir də izni padşahın 

qoyduğu gomumatdan alıb, odu ki, sən elə çox hündürdən danışma, nə özüvün, nə

də  mənim  adım  olmasın.  Qoy  işi  asta  görək,  usta  görək.  Yoxsa  bu  uruspərəstlər 

hökumətə xəbər çatdırarlar ki,guya filankəslər padşahın fərmanı əleyhinə çıxıblar, 

Gomurnatın  qulağına  çatar,  niyə  gərək  cəncəl  olsun...  bizdən  görsün,  incisin? 

Yaxşısı budu elə əlaltından... əlaltından yaxşıdı. 

Hacı razılaşdı: 

-Bəli, yaxşı məsləhətdi... Əlaltdan... 

-Hə,  hə,  el,  qara  camaat  küyə  düşsün,  sən,  mən  neyniyəcəyik?  Nə  sənin 

məktəblik  uşağın  var,  nə  mənim...  Bizim  çalışmağımız  öz  şəriətimiz  üçündü, 

camaatın  balaları  üçündür  ki,  dindən-dondan  dönməsinlər...  Ağvalideyin 

olmasınlar...  Odi  ey,  təzə  cavanlarımız  hələ  təzə  məktəb  oxumayıb,  gör  bir  nə

hoqqalar  düzəldir,  nə  pəstahalar  açırlar.  Gündə  hər  bağda  tar  məclisi,  hər  bulaq 

başında  şeir  məclisi,  az  qalıb  ki,  hər  ev  də  çəngi  məclisinə  çevrilsin...  Balam 

çevrilməsin?.. 

Hacının ehtiyat etdiyi, eşitmək istəmədiyi söhbət başlandı. O heç bir şeylə də

bunun  qarşısını  ala  bilməyəcəkdi.  O  ürəyində  Allaha,  getdiyi  Kəbəyə,  üzünü 

sürtdüyü Həcərə yalvarırdı ki, Tərlanla bağlı yaman bir xəbər eşitməsin. Qəlbinin 

ən  dərin  bir  guşəsində  Tərlanın  öz  yeri,  öz  məhəbbəti  var  idi.  Kişi  atalıq 

məhəbbətinin  bütün  qüvvəsi  ilə  bu  mövqeyi  qoruyurdu,  lakin,  buna  baxmayaraq, 

Tərlanın  ölümünə  razı  olardı,  şəriətə  müxalif  iş  tutmasına  razı  olmazdı.  Molla 

Qurbanqulu  Hacını  qızışdırmaq,  vuracağı  zərbəni  daha  kəskin  etmək  üçün  bir  an 

durdu, yerini daha da rahatladı, boğazını bir də artlayıb sözə başladı: 

-Hacı  ağa,  bu  gunlərdə  yəni  beş-altı  gün  irəli  iraq  olsun,  bir  yaman  xəbər 

eşitmişəm, vallah, elə bəddi ki, heç dilim də varmır. Əvvəl heç inanmadım, amma 

sonra təhqiq öyrənib, əmin oldum, indi Hacı qardaş, gərək çarəsini eləyək... eləyək 

gərək çarəsini... 

Hacının həyəcanı artdı: 

-Allah, sən saxla, nə bəd xəbərdi? 

 

 



                                                                                                                                                  

50 


 

-Qısası, Hacı qardaş, sənin oğlun Tərlan o çəngi Sonaya bənd olub. Bəli, bəli, 

bəli... olub. 

Hacı yerində dikəldi: 

-Bu ola bilməz, axund ağa, ola bilməz! 

Molla Hacının çiynindən basdı: 

-Hövsələ elə, Hacı ağa, olub, çox hayıf ki, lap düz, səhih xəbərdi. 

Bir on-on iki gün irəli onları meşədə görən olub. Dedim özgədən eşi- 

dənəcən, qoy özüm deyim sənə... Axı çörək kəsmişəm evində, ehsan 

qapın üzümə açıq otub... açıq olub. 

Hacı yenə qalxmaq istədi, qəzəblə köpürdü: 

-Doğraram  o  it  küçüyünü,  bircə  bu  qalmışdı  ki,  şamaxılıları  mənim  üstümə 

güldürsün... 

Molla yenə də Hacının çiynindən basdı: 

-Dedim ki, səbr elə, "əsəbrü miftahül fərəc", səbir fərəc qapısının açarıdı, Allah 

səbir edənləri dost tutub. 

Hacı  "fərəcin  qapısını"  tanımırdı,  özünü  zorla  saxlayır,  hirsini  güclə  udurdu. 

Molla isə elə bil Hacının ürəyini xırda-xırda doğrayır, aram-aram şişə çəkirdi... 

-Xuda nə kərdə, doğramaq neyşə?.. Hələ ki, iş təzə başlayıb. 

Çarəsi tapılar... Tapılar çarəsi... 

Hacının gözləri qanla doldu: 

-Daxı nə çarə... 

-Xeyr,  xeyr,  naümid  olma...  Allah,  dərd  verib,  dərman  da  verib...  verib 

dərmanın. 

-Bağrım çatladı, axund ağa, məsləhətüvü, çarəni de... 

-Xuda nə kərdə, bağrun niyə çatlasın? Qoy düşmənlərüvün bağrı çatlasın! Sənə 

mən,  Hacı  qardaş,  bəd  xəbərnən  şad  xəbər  də  gətirmişəm...  Necə  deyərlər,  bir 

əlimdə od, bir əlimdə su, bir əlimdə dərd, birində dərman gəlmişəm. 

Hacı hirsini boğmağa çalışdı: 

-Allah imanuvu kamil eləsin.,. -Bəhəmdigər... 

-Bəs çarə... 

-Hə,  -  molla  dəstərxan  salan  nökərə  işarə  ilə  Hacıya  müraciət  etdi,  -  bu  saat, 

səbr elə, qoy bir şam eləyək. 

Hacı qəzəbli olsa da anladı ki, molla nə isə gizli bir söz deyəcək və bu sözün 

nökər tərəfindən eşidilməsini istəmir. Nökər səfi isə aramla  

 

 



                                                                                                                                                  

51 


 

süfrəni saldı, Üstü sərpinclə örtülü plov sinisini, xuruş, ovşara və digər lazımi 

şeyləri dəstərxana düzdü, toyuğu parçaladı, "nuş can, ağalar" deyib çıxdı. O qapını

kip  örtüb  getdi.  Yaxşı  təlim  görmüş  nökər  idi  Səfı,  o  ağasının  gizli  məşvərət 

apardığını başa düşdüyündən indi içəriyə hec kəsi buraxmazdı. 

Hacı  mehmannavazlıq  vəzifəsini  əda  eləmək  məqsədilə  əqiq  üzüklü  əlini 

sərpincə  uzadanda,  Molla  Qurbanqulu  əlini  onun  əlinin  üstünə  qoydu;  ərkyana 

dedi: 


-Sərpinci  götürmə,  Hacı  qardaş,  təamımız  soyuyar.  Söhbəti  sonraya  qoya 

bilmərəm, bilirəm ki, boğazından tikə getməyəcək... gəl bir şərt kəsək.., - mollanın 

gözü, üzərində "Allah-Məhəmməd" sözləri həkk edilmiş əqiq üzükdə idi. 

-Nə şərt? 

-O şərt ki, əgər çəkdiyim çarə döşünə düşsə, xata səndən sovuşsa, bu qiymətli 

əqiq üzük mənə müjdəlik olsun. 

Hacı yumşalan kimi oldu: 

-Qurbandı  sənə,  axund  ağa,  əgər  xəta  evimdən  uzaq  olsa,  üstəlik  sənə  bir 

Qəmər day da bağışladım... Amma tez ol, bağrım çatlayır... 

Mollanın gözü parıldadı; "xuda nəkərdə"ni unudub dedi: 

-Allah razı olsun, sənə dövləti-İbrahim kəramət eləsin. Mən heç razı ollam ki, 

sənin  külfətüvə  sədəmə  toxuna...  Məsələ  belədi,  bir  üç  gün  bundan  əvvəl  qaçaq 

Alış yanıma gəlmişdi gecə. 

Hacı səbirsizliklə soruşdu: 

-Onun bu işə nə dəxli var? 

Molla səsini bir qədər alçaltdı: 

-Bu saat, səbir elə, Alış deyir ki, üzə çıxmaq istəyirəm, mənə kömək elə. Özün 

də bilirsən ki, divan-dərəyə o qədər zəhmet verib ki,üzə çıxması çətin işdi. Mən də

onuynan  şərt  kəsdim  ki,  o  fıtnə  yuvasını,  mütrif  Ədilin  evini  dağıtsın,  o  Sonadı 

nədi, o çəngini də aradan götürsün, onda kömək elərəm, "elərəm" deyir. 

Hacının ürəyi qismən sakitləşdi: 

-Yaxşı, burda mənim boynuma nə düşür? 

Molla səsini bir qədər də alçaltdı, lap pıçıltıya keçdi: 

-Bilirsən,  Hacı  qardaş,  bu  iş  bütün  müsəlman  cavanlarını  xilas  etmək  üçün 

böyük  savab  qazanmaq  deməkdi,  bir  tərəfdən  də  sənin  balan  dinməz-söyləməz, 

çəngi  aradan  götürüləndən  sonra,  çəkilib  oturacaq  evində.  Sən  arxayın,  hamı  da 

arxayın. Alışı zamına götürmək 

 

 



                                                                                                                                                  

52 


 

lazımdı. Zamın pulunu özü verəcək, varıdı, amma divan ayağında məni zamın 

qəbul  eləməzlər,  nə  mənquləm  var,  nə  qeyri-mənquləm'.  Bax,  oğluvu  xatadan, 

külfətini  şərməndəlikdən  qurtarmağın  əvəzinə  sənin  də  boynuna  Alışı  zamına 

götürmək düşür. Zamına götürmək. Hacı Əsəd rahat nəfəs aldı: 

-Allah sənin atana rəhmət eləsin... 

-Bə həm digər... 

Hacı fikirli-fikirli dilləndi: 

-Bura  bax,  axund  ağa,  sonra  təzədən  qaçaqlığa  qurşanıb  məni  divan-dərə 

yanında xataya salmaz ki?.. 

-Yox,  a  kişi,  onunku  pul-dövlət  idi,  o  ki  var  özün  tutub,  daha  yol  kəsməyi 

neynir  qurumsaq?  Gəlib  oturacaq  evində,  üzə  çıxandan  sonra,  məsciddə  tövbə

eləyəcək,  sonra  da  göndərərik  onu  kamali-ehtiramla  qəriblər  ağasının  qulluğuna, 

gedər  ziyarət  elər,  gələr, olar  mömin  müsəlman,  biz də  savab  yiyəsi  olluq ki, bir 

yolundan azmışı düz yola qaytarmışıq... 

-Bəli, yaxşı fikirdi... 

O barmağından əqiq üzüyü çıxartdı, mollanın əlini əlinə alıb,üzüyü onun çeçələ 

barmağına güclə keçirtdi: 

-Bu  sənin  xəbərin  üçün,  ağa!  Fitnə  yuvası  dağılandan  sonra,  inşallah  gedələr 

Qəmər dayı da gətirib bağlarlar qapına... inşallah... inşallah. 

Molla  üzüklü  əlini  kənara  tutub  aralıdan  baxdı,  sevə-sevə  baxdı,  sonra 

gözlərinin  önünə  tutub  yazını  bir  də  oxudu  "Allah-Məhəmməd",  dodaqları 

bərabərinə gətirib qaşı, yazılan öpdü. 

-Gözəl,  qiymətsiz  hədiyyədir,  çox  çağ  ol,  Hacı,  iltifatın  artıq  olsun,  -  dedi  və

sonra gəlişindən daha çox mənfəət qazanmaq məqsədilə sözünə davam etdi: 

-Bilirsən,  Hacı  övlad  atanın  belinin  qüvvəti,  dizinin  taqətidi.  Onu  niyə  yox 

eləyəsən,  canından  iraq.  Yaxud  niyə  gərək  o  firnə  yuvasını  sən  öz  əlinlə,  ya 

gədələrin əli  ilə  dağıdasan? Hə?  Məsələtün  də...  Hacı  adamsan,  qan-qadaynan  nə

işin var? Özünü niyə xətaya salasan? Hə? Məsələtün də... Qoy elə Alış eləsin, elə

bu da onun üçün savaba yazılacaq... Yazılacaq savaba... 

-Bəli... bəli... - Hacı sərpici qaldırdı, otağı zəfəranlı plovun ətri bürüdü, molla 

ağzının suyunu udub, cəld barmaqlarını düyünün içinə soxdu. 

 

 


                                                                                                                                                  

53 


 

-  Öz  aramızdı,  Bircə  bacının  plovunun  ətrini  heç  bir  yerdə  bişən  plov  ətrilə

qarışıq  salmaq  olmaz.  Allah  həzrət  Fatiməyə  bağışlasın,cənab  Zəhraya  kəniz 

versin, gözəl bişirir. 

Hacı: 

-Nuşcan olsun, - deyib arxayın-arxayın yeməyə başladı. Lakin kişinin Tərlana 



qarşı  qəzəbi  soyumamışdı.  Qəlbində  oğlunun  qarasınca  deyirdi:  "Üzümü 

sürtdüyüm  Həcərə  and  olsun,  bu  gecə  sənə  bir  toy  tutacam  ki,  qiyamətəcən  dadı

damağından getməsin,  bir  ay  yerində  dura,  o  məclisə  gedə  bilməyəsən,  nadürüst, 

məıni  bazar  camaatına  gülünc  eləmək,  mənə  şəki  bağlatmaq  istəyirsən,  a  küçük? 

Dayan, dayan,verrem cəzanı, hələ bir gəl çıx, görərsən..." 

Kişi,  demək  olar  ki,  nə  yediyini  bilmir,  yalnız  qonaq  xatirinə  əlini  süfrəyə

aparıb-gətirirdi. 

...Xörək  qurtardı,  Hacı,  nökər  Səfini  səsləməyə  hazırlaşanda,  molla  bir  daha 

pıçıltı ilə soruşdu: 

-İndi  mən  Alışa  ismarış  göndərim,  Hacı  qardaş,  razısan?  Qapaqlı  Hacı  Əsəd 

qəti qərar verdi. 

-Hə, razıyam... 

Molla gedəndən sonra Hacı Əsəd nə qədər çalışdısa, özünü sakitləşdirə bilmədi. 

Vaxt keçirdi, Tərlan isə gəlib çıxmırdı, kişi cin atına mindi. 

-Allahın lənətinə gələsən, oğul, bir parça halal çörəyimi də rahat zəhərlənməyə

qoymursan,  məni  bu  yaşımda  dindən-dondan  çıxartdın, dəxi  bəsdi! A gədə, Səfi! 

Səfi! 

-Bəli, ağa! 



-Çuxamı, börkümü bəri elə! 

Nökərin  çıxması  ilə  qayıtması  bir  oldu.  Hacının  qəzəbli  səsi  yan  otaqda  qab-

qazanla əlləşən Bircə xanımın canına üşütmə saldı, əli kəfgirli içəri girdi, kişinin 

harasa  hazırlandığını  görən  ananın  ürəyinə  qorxu  doldu,  ətli  yanaqları,  buxağı

titrədi, dolmuş gözlərinin ətrafındakı qırışlar dərinləşdi: 

-Bu bivaxt çağı hara, ay Hacı? Xeyir ola! 

-Cəhənnəmə-gora. Sizdən gələn xeyir düşmənə qismət olsun, budey, küçüyün 

hələ de gəlib çıxmayıb... 

-Gələr  də,  elə  dəmə-dəmdi,  sən  Allah  özünə  zəhmət  vermə,  hardan  gedib 

axtaracaqsan? 

-Gəzdiyi  xarabalardan.  Vallah,  ona  bir  üsul  biçəcəm  ki,  pişiyə  Əbülqasım 

desin... Dayan, hələ gəlib sənin də payuvu verəcəm!.. 

 

 


                                                                                                                                                  

54 


 

Anaya  elə  bil  cürət  gəldi,  kəfgiri  dala  tullayıb,  Hacının  geyməkdə  olduğu, 

amma  acığından,  haldan  çıxdığından  qolunu  tapa  bilmədiyi  çuxanın  ətəyindən 

tutdu, ağlar səslə yalvardı: 

-Səni and verirəm üzünü sürtdüyün Həcərə, balama sədəmə toxundurma! 

-Sənin də, balanın da belindən Həcər vursun, əl çək, binamus oğul doğmusan, 

cəzandı! Elə zılxın belə də qazanı olar. Elə onu əzizləyə-əzizləyə yoldan eləyən sən 

deyilsən?  Yəqin  haram  süd,  haram  tikə  dadızmısan  o  məlun  xəserəddünya  vəl 

axirəyə... 

Kişi arvadını yamsılamağa başladı, sözləri Bircə xanım kimi uzada-uzada dedi: 

-"Ay  Haci,  gözünün  ağı-qarası  bircə  balandı,  qoy  getsin  dərs  oxusun,  filan 

bəyin,  fılan  ağanın  balasından  geri  düşməsin..."  Allah  sənə  lənət  eləsin,  tacir 

babaydım, bir ərşinim vardı, bir xurcunum, bəsiydi... 

yox... buyur, bu da sənə oxumuş oğul! Belə oğul doğan ananın dədəsi tünbətün 

düşsün... 

Hacı  çuxanı  elə  zəhmlə  dartıb  çıxdı  ki,  arvad  üzüqoylu  yerə  yıxıldı.  İndi  o 

özünü  saxlaya  bilmirdi,  hönkurüb  ağlayırdı.  Elə  bil  yazıq  ana  balasının  başına 

gələcək  bütün  işləri,  fəlakətləri  irəlicədən  duyur,  onun  cənazəsi  üstünə  düşüb 

ağlayır, oxşayırdı... 

Hacı,  Tərlanı  axtarmağa  getdi.  Gəlin  biz  də  başqa  yerə,  ürəyimizə  bir  qədər 

fərəh gətirə bilən mənzilə gedək, görək gənc dostumuz haradadı, neyləyir. 

...Bu  axşam  şamaxılıların  "təzə  oxutmuş",  "Urus  İrza"  adlandırdıqları

ziyalılardan biri olan Rza bəygildə də məsləhət idi. Bu gün dostlar buraya yığılıb 

ilk qələbələrini bayram edirdilər. Bir neçə gün idi ki, Rza bəy Tiflisdən icazənamə

ilə qayıdıb gəlmişdi. Ona Şamaxı şəhərində ikiillik ibtidai, yeni qaydalı bir məktəb 

açmağa  icaze  vermişdilər.  Yerli  "tatarlar"  üçün  açılacaq  bu  məktəbin  necə

olacağını hələ otaqda oturanlardan heç birisi əməlli bilmir, yaxşı təsəvvür etmirdi. 

Amma, hər halda, bu kiçik qələbə böyük bayrama çevrilmişdi. Bu gün Rza bəy öz 

dostlarını başına toplamış, yeni məktəb üçün onlardan məsləhət və kömək istəyirdi. 

Geniş,  səliqəli  mənzil  yarı  Şərq,  yarı  avropasayağı  bəzənmişdi.  Döşəməyə

babət  xalı  və  palazlar  döşənmiş,  divar  boyu  nündər  və  mütəkkələr  düzülmüş,  bir 

küncdə  isə  ayaqları  naxışlı  dəyirmi  miz  qoyulmuşdu.  Mizin  ətrafında  dörd  kürsü 

vardı. Üstündəki otuzluq lampa 

 

 



                                                                                                                                                  

55 


 

Xəfıf işıq saçırdı. Divarlara bəzəkli tikmələr, urusu dəsmallar, pərdə başlıqları 

və bir neçə çərçivəli mənzərə şəkli asılmışdı. 

Otaqda dörd nəfər idilər. Ev sahibi Rza bəy, ağ bənizli, zərif simalı bir cavan 

idi.  Əynində  o  zaman  dəbdə  olan  gödəkcə  və  urusu  şalvar  vardı.  Dalğalı  qumral 

saçları  uzundu,  Şərq  adətinin  əksinə  olaraq  başını  qırxdırmırdı.  Üzündə  ziyalı

cavanlara  məxsus  incə  bir  nəciblik  sezilirdi.  Tez-tez  yan  otağa  keçir,  oradan 

kiminsə  ona  ötürdüyü  yemək,  içki  və  çay,  quru  meyvə  gətirib  mizin  üstünə

qoyurdu. Adətən təmkinli olsa da, indi hər bir hərəkətində sevinc duyulurdu, elə bil 

sevindiyindən özünə yer tapmır, qonaqlarına necə xidmət edəcəyini bilmirdi. Tez-

tez özü öz sözünü kəsib, girir-çıxır, bu hərəkətilə də dostlarının təbəssümünə səbəb 

olurdu. 


İkinci  adam  buraya  ilk  dəfə  gəlmiş  Mahmud  ağa  idi.  Ucaboylu,  nazik  bədən 

Rza  bəyin  əksinə  olaraq,  Mahmud  ağa  dolğun  və  bəstərək  idi,  əynində  sürməyi 

şaldan yaxşı usta əli ilə tikilmiş kostyum var idi. Buğdayı simasında ən çox nəzərə

çarpan bir cüt iri qara göz idi. Bu gözlərdə daima hər şeyə yetiklik edən, gülümsər, 

mehriban,  şux  və  şən  bir  gənclik,  həyat  eşqi  qaynayırdı.  Tez-tez  danışır,  şən-şən 

gülür, özünü çox sərbəst aparırdı... Belə görünürdü ki, dostunun müvəffəqiyyətinə

fərəhlənsə  də,  məclisdəkilərin  əksinə  bu  hadisələrə  o  qədər  də  böyük  əhəmiyyət 

vermir, buna da növbəti, maraqlı bir iş kimi yanaşırdı. Odur ki, onun Rza bəy və

başqa həmyaşlarına müraciətində bir üstünlük, nisbi bir laqeydlik duyurdu. Elə bil 

deyirdi: "Məni şən bir musiqi məclisindən ayırdığınız üçün sizdən incimirəm, sizə

hər  bir  kömək  eləməyə  hazıram,  təki  könlünüz  xoş  olsun,  dostlar,  təki  həmişə

kefiniz kök, damağınız çağ olsun". 

Üçüncü cavan Seyid Əzim idi. Şairin bütün geyimində, zahirində əsil şirvanlı

görkəmi  vardı.  Mahmud  ağa  və  Rza  bəyin əksinə olaraq  ülgüclənmiş  başına  dəri 

börk qoymuşdu. Otaq isti olsa da, adətinə görə papağını çıxartmamışdı. Ortaboylu, 

mütənasib  əndamım  qara  ləzgi  şalından  tikilmiş  çuxa  kip  tutmuşdu.  Ayaqlarında 

ağ-boz  şətəl1  vardı.  Geniş  alnı,  nazik  üzü, buğdayı  dərisi,  qara qələmi  qaşları  və

qara gözləri üzünə ağıllı, dərin düşüncəli bir ifadə verirdi. Nazik bığları və təzəcə

xətti onu yaşından bir az böyük göstərsə də, gözlərindəki sevinci gizlədə bilmirdi. 

Bu  gün  elə  bit  əsil  bayram  onun  idi.  Nə  olar,  qoy  bu  ilk  məktəbi  açmaq,  balaca 

həmyerlilərinə elm öyrətmək ona nəsib olmayıb. 

 

 



                                                                                                                                                  

56 


 

Nə olar, qoy bu işin müəssisi-dostu və can sirdaşı Rza bəy olsun! Nə eybi var, 

başlanğıcdır. Onun da növbəsi çatar, bu ilk təcrübədən o da payını götürər. Balaca 

həmvətənlərini  molla  Qurbanquluların  bitli-sirkəli  mollaxanasından,  yırtıq 

həsirlərin,  soyuq  hücrələrin,  cansıxıcı  çərəkələrin,  amansız  fələqqələrin  üzündən 

qurtarar,  qonşu  erməni,  malağan  uşaqları  kimi  onlar  da  təmiz,  işıqlı  uşqolda  bu 

dünyada  lazım  olan  elmləri  öyrənərlər.  Bu  dünya  dərdi,  gün  ruzusu  qazanmağın 

yollarını öyrənər, xoşbəxt olar, mollaxanada xəlfə və mollaya nökərçilik etməkdən 

qurtararlar.  Onların  da  əsil  kitab-dəftəri,  yaxşıca  məktəbi  olar.  Bu  məktəbi 

xidmətçi  qızdırar,  uşaqlar  hər  dərsə  gələndə  çantalarında  manqala  qoymaq  üçün 

daha kömür gətirməzlər... Qoy bu ilk təşəbbüs Rza bəyə qismət olsun, nə olar! O 

da  çalışıb bacardığı  bir  işlə  dostuna kömək elər.  Elə  indicə  Rza  bəy dediyi  kimi. 

Uşaqlar  üçün  öz  doğma  dillərində  nəzm  inşad  elər,  azı  onlar  anlamadıqları  fars 

mətnlərini  çətinliklə  oxuyurlar,  anlamırlar,  birinci  dəfə  onun  -  şair  Seyid  Əzimin 

mənzumələri  doğma  ana  dilindəki  dərsliyi  əvəz  elər,  uşaqlar  onun  yazdıqlarının 

üzü ilə elm, bilik, savad öyrənməyə başlarlar... Nə şirin xəyal, nə gözəl arzulardı

ki, həqiqətə çevrilməyə başlayır... 

Dördüncü cavan Tərlan idi. Bir neçə gün əvvəl Sona ilə görüşəndə onun çatma 

qaşlarına,  ala  gözlərinə  tamaşa  eləmişdik,  rəqqasə  Sonanın  sevgilisi,  elə  indi  də

məhəbbətdən xumar, təzə xəbərdən bəxtiyar bir hal keçirirdi. Onun da üzündə bir 

fərəh, bir sevinc vardı. Rza bəy bu gənc dostunu dəvət etmişdi ki, ondan yardım 

istəsin,  ona  təklif  etmişdi  ki,  əgər  istəsən  sən  öz  savadınla  mənə  kömək  eləyə

bilərsən, gələcəkdə şagird çox olsa, məktəbi böyüdə bilsək, yavaş-yavaş uşaqlara 

əlifba öyrətmək işində mənə köməyin dəyər. 

Rza bəy deyirdi: 

-Düzdü,  izin  almışam,  amma  yamanca  quru  yerdən  başlayıram,nədən 

başlayacağımı heç bilmirəm, siz gərək mənə yardım əli uzadasız... Birinci növbədə

cənab Mahmud ağa. 

Mahmud ağa ötkəmlə səsləndi: 

-Divan-dərə və pul, ianə toplamağa təşəbbüs - mənim öhdəmə, əlimdən gələn 

budu... 

-Bu  özü  elə  ən  birinci  vacib  məsələdi,  -  deyə  Seyid  Əzim  sözə  qarışdı,  -  elə

birinci çətinlik bina məsələsi, qaydalı kürsü, miz, mən də sizin kimi bunları urus-

erməni  məktəblərində  görmüşəm,  sonra  da  ki,  yazı  ləvazimatı...  bunlar  pula 

bağlıdı... 

Mahmud ağa sözə yenə də xitam vermək üçün tələsdi: 

 

 


                                                                                                                                                  

57 


 

-Elə  qubernator  cənablarının  yanına  getməmişdən  əvvəl  də,  mən  Rza  bəyə

demişdim, ən əvvəl ianəni özüm verəcəyəm, qalanlarını da bir növ məcbur elərik... 

-Qaldı  dəftər-kitab...  hələlik  ilk-əvvəl  əlifbanı  öyrənənəcən  çərəkə  ilə

kifayətlənməli olacağıq, sonra az-maz oxumağa başlayanda öz türki dilimizdə olan 

şeir və lətifələrdən, hekayələrdən seçib oxutdurruq... 

Mahmud ağa yalnız indicə maraqlandı: 

-Yəni  elələri  var?  Mən  elə  bilirdim  ki,  bizim  dildə  təkcə  şeir  var,  qəzəl  var, 

vəssalam, qalanları fars dilindədi... 

-Xeyr  ağa, farsca  nəzm  və  elmi  kitablar  çox  olsa da,  türkicən  az-maz  da  olsa 

oxumağa  şey  tapılar...  Yoxsa  evimiz  yıxılardı,  təzə  kitablar  yazılanacan,  çap 

olunanacan neynərdik... 

Bayaqdan bəri susqun oturmuş Tərlan dilləndi: 

-Amma bir şeyi lap yaddan çıxardırsız; görək bizim bu məktəbə,bu təzə qaydalı 

məktəbə  kim  uşaq  verəcək?  Hansı  valideyn  öz  övladının  əlindən  tutub, 

mollaxananı  qoyub,  bizim  bu  əvvəli-axırı  bilinməyən,  kitabı,  dəftəri  tanınmayan, 

içində şəriət dərsi, molla dərsi olmayan məktəbə övlad verəcək? - onun gözləri yol 

çəkirdi,  elə  bil  atası  Hacı  Əsədi  gözü  ilə  görür,  sözlərini  qulaqları  ilə  eşidirdi: 

"Kafir çıxar ordan. Orda Quran oxudulmur, molla dərs demir, ora kim övlad usburt 

olar? Sonra da gedib başına Kərim bəyin oğlu kimi şilapqa qoysun,boynuna xalta 

taxsın, dindən dönüb urus olsun!". 

Dostlar da ona tərəf baxdı, hamısı sanki birdən-birə ən çətin məsələni yaddan 

çıxartdıqlarını düşünüb susdular. Sükutu Mahmud ağapozdu: 

-Bilirsiniz nə var, az-çox ziyalılarımız, təzəpərəstlərimiz həvəslə məktəbə uşaq 

verəcəklər.  Bəziləri  qubematorun  əmrilə  açılan  məktəbdən  imtina  etməyə  cəsarət 

eləməyəcək,  sizdən  də  lazımdı  ki,  tanış-bilişi  dilə  tutasız,  qapı-qapı  düşüb 

adamları,  dükan-dükan  gəzib  valideynləri    başa  salasız,  deyəsiz  ki,  məktəbi 

qurtaran  hökumət  qulluğuna,hesabdarlığa,  kargüzarlığa    gedə  biləcək,  çötkə

çəkmək öyrənəcək... 

Onda  tacir  tayfası  da  tərəfmizə  keçər...  İndi  isə  gəlin  bayramımızı  pozmayaq, 

bu  al  yanaq,  bal  dodaq  badədən  bir  piyalə  nuş  eləyək,  nə  qədər  ki,  görən,  gələn 

yoxdu, fürsəti fövt eləməyək... - O, qarşısındakı şüşəni alıb piyalələrə şərab süzdü. 

Tərlan piyaləni qaldırıb gülümsədi: 

-Dədəmin və bir də Molla Qurbanqulunun gözündən İraq, əgər bilsələr - mən 

öldüm! Rza bəyin məktəbi isə ömürlük boş qaldı! O saat 

 

 



                                                                                                                                                  

58 


 

aləmə səs salacaqlar ki, "O məşrəbidi, şərab istemal eləyir, ona uşaq ki verdiz, 

özü kimi sərxoşlar yetişdirəcək övladlarınızdan". 

Bu  sözə  şair  də  gulümsədi,  piyaləni  əlinə  alıb  baxdı,  xəfif  bir  təbəssümlə

gözünün bərabərinə qaldırdı, baxışlarını dostu Mahmud ağayı zilləyib dedi: 

-Elə  ona  görə  də  gizlin  adət  eləmədən,  az-az  və  xirədmənlərlə  nuş  etmək 

lazımdı badəni, necə ki, Xəyyam rəhmətüllah buyurubdu: 

Cər badə xori to ba girədməndan xor,  

Ya ba sənəmi - laləroxu xəndan xor,  

Besyar məxor, verd məkon, faş məsaz,  

Əndək xoru gah-gah xoru penhan xor.' 

...Qapıya dəyən zərbədən dördü də diksindi, başlarını çevirəndə Qapaqlı Hacı

Əsədi dəhşətli bir kabus şəklində qapının çərçivəsi arasında bitmiş gördülər. Kişi 

qeyzindən  qapqara  qaralmışdı,  hirsindət  boğulurdu.  Əlindəki  əsaya  dayaq 

vermişdi,  deyəsən  titrəyir,  güclə  ayaq  üstə  dururdu;  arxasından  nökərin  karıxmış

siması görünüdü. 

O, Rza bəyə baxıb kəkələdi: 

-Bəy, billah, Hacı macal ver-vermədi... 

Hacı kükrədi: 

-Hə,  indi  də  buranı  şərabxana  qayırmısız!  Mahmud  ağa  cənablarını  da  öz 

evində  tapa  bilmədim.  Bu  naseyidin  də  cəddi  üzünə  tüpürsün!  İrza  bəy,  sənin 

dədən-baban... Elə əvvəldən bəy tayfası xoşməşrəb olub, öz işinizdi. Yaxşı, mənim 

bu batmışımdan nə istəyirsiz, hə? 

-Ata!!! 


-Zəhrimar ata, çor ata, - Qapaqlı özünü saxlaya bilmədi, qolaylandı, əsanı düz 

oğlunun çatma qaşları, ala gözlərinin üstündən alnına endirdi, dostları əl yetirməyə

macal tapmadılar, kişi əsanı çomaq tək budayır, sağa-sola zərbələr endirir, Tərlanın 

əlindən  alınmasına  mane  olurdu.  Zərbələrin  çoxu  boşa,  havaya  gedirdisə  də,  qan 

Tərlanın üz-gözün bulayıb, aşağı süzülür, gözlərini örtür, görməsinə mane olurdu 

Tərlan əsla müqavimət göstərmirdi. O atasından nə desən gözləyə bilərdi: omı

söyər,  danlar,  evə  çatandan  sonra  döyə  də  bıler...  Amma  yoldaşlarının, 

həmyaşlarının, dostlarının yanında onu belə xar eləməz! 

_____________  

Şərabı ən arif insanlarla iç,  

Güllüzlü, nazənin cananlarla iç,  

Arabir, gizlicə, alışma az-az  

Meyin hörmətini qananlarla iç.'  

Tərcümə M. Müşfiqindir 

 

 


                                                                                                                                                  

59 


 

Amma  elədi  və  bu  indi  Tərlana  ölümdən  də  pis  gəlirdi.  Necə  də  olsa  doğma 

atası tərəfindən edilən bu ağır təhqir, Tərlanı elə çaşdırmış, qürurunu sındırmış, elə

xar-zəlil  eləmişdi  ki,  o  özünü  qorumur,  müdafiə  olunmur,  Allahdan  arzu  eləyirdi 

ki,  atası  onu  elə  bir  yerindən  vursun  ki,  bu  anda  ölüb  qurtarsın  və  bu  boyük 

təhqirdən sonra bir də dünya üzünə çıxmasın, onsuz da yer ayrılsaydı içinə girməyə

hazır idi. Mahmud ağa, Rza  bəy və Seyid Əzim birtəhər Tərlanı Hacının əlindən 

aldılar,  kişini  sakitləşdirmək  mümkün  olmurdu.  Deyəsən,  o  özü  artıq  elə

yorulmuşdu, gənclərə elə dərin bir nifrət bəsləyirdi ki, daha bir an da bu "xarabada, 

bu şər-şeytan yuvasında" qalmaq istəmirdi. 

-Yaxşı, əl çəkin yaxamdan! Dur düş qabağıma, heyvan, səninlə işim evdədi... 

-Hacı, yaxşı deyil, qoyun yarasın bağlayaq, sonra... 

Hacı nə qədər qəzəbli olsa da Mahmud ağa ilə münasibətini pisləşdirmək, ona 

ağır söz demək istəmirdi. Onun nüfuzuna bələd idi. 

-Lazım deyil, cənab Mahmud ağa, oğul mənimdi, necə istərəm elə də aparram... 

evdə bağlallar... 

Tərlan  da  bu  ağır,  xəcalətli  hadisənin  tez  qurtarmasını  istəyirdi.  Dostlarının 

yanından  getməyə,  onları  nahamvar  sözlər  eşitməkdən  xilas  etməyə  tələsirdi. 

Yaralarının  qanını  arxalığının  ətəyi  ilə  sildi,  qalxdı,  səntirləyə-səntirləyə  qapıdan 

çıxdı. Ata da onu müşayiət elədi. 

Otaqda  üçü  qalmışdı,  bir  az  əvvəlki  səliqə-sahman  pozulmuş,  bir  az  əvvəlki 

bayram  şənliyindən  əsər-əlamət  qalmamış,  gənclərin  üzünü  dərin  bir  kədər 

bürümüşdü; uzun sükutdan sonra Mahmud ağa dilləndi: 

-Heç bilmirəm bu hadisədən sonra sabah işə necə iqdam eləyəcəyik... 





Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   28


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə